مقالات «میراث علمی اسلام و ایران (3)»/5

نجوم و احکام نجوم در دوره اسلامی

ميراث مكتوب - اصطلاح «علم النجوم» (دانش ستارگان) نزد مؤلفان مسلمان، هم به احکام نجوم و هم به نجوم گفته می ‌شد. به عبارت دقیق ‌تر، به احکام نجوم که ابومعشر بلخی، احکامی سدۀ سوم هجری، آن را «دانش تأثیر قدرت ستارگان، در زمانی معین، و همچنین در زمان آینده» تعریف کرده است، «علم احکام النجوم»، «علم الأحکام»، یا صرفاً «احکام» یا «تنجیم» (تأثیر ستارگان) می‌گفتند. در مقابل، نجوم را معمولاً «علم الفلك» یا به تعبیر مشهورتر «علم الهیئة» می‌خواندند.
دایرةالمعارف ‌نویسان قدیم هر دو شاخه را تحت یک عنوان آورده‌اند و اشاره می ‌کنند که احکام نجوم، چنان که خود بطلمیوس توصیف کرده، پیامد طبیعی و البته قابل تفکیک نجوم است. ابن ندیم آثار نیریزی، شارح مجسطی بطلمیوس و اصول اقلیدس، را بیشتر ذیل هیئت دسته‌ بندی کرده است تا احکام نجوم.
در طبقه‌بندی ‌های رایج علوم، این دو شاخه معمولاً زیرشاخه‌هایی از یک علم در نظر گرفته می‌شدند و فقط حدود قرن هفتم هجری بود که نجوم به طور کامل از احکام نجوم جدا شد. از آن پس نجوم یک علم ریاضی محسوب می‌شد و احکام نجوم به حوزۀ علوم طبیعی کاربردی از جمله کشاورزی، پزشکی و شیمی منتقل شد.

ادامۀ مقاله «نجوم و احکام نجوم در دوره اسلامی» نوشته جورج صلیبا ترجمۀ یونس مهدوی كه در شماره سوم ميراث علمي اسلام و ايران به چاپ رسيده است بر روي فايل پايين بخوانيد.

اخبار مرتبط
.........................................................

ترتیب و توالی سال‌های عادی و کبیسه

علوم ایرانی، علوم عربی، یا علوم دورۀ اسلامی؟

شاخص نوروز در روستای ترازوج خلخال

واژگان رومی‌ تبار در رساله‌ های دارویی نگاشته شده در اسپانیای دوره اسلامی




دريافت فايل


افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید