اسکندرانی، مکتب پزشکی

ميراث مكتوب - اسکندرانی، مکتبی که اواخر سدۀ 4ق‌م و اوائل سدۀ 3ق‌م، با تلفیق آموزه‌های پزشکی یونان و برخی تجارب پزشکی مصری در اسکندریه شکل گرفت و منشأ پیشرفت‌ها و تحولاتی چشمگیر در پزشکی و بویژه در شاخۀ کالبدشناسی بود و دست کم تا سدۀ 4م به حیات علمی خود ادامه می‌داد.

البته پس از آنکه بطلمیوس اول (حک 323-283 ق‌م) ملقب به سوتر (= رهاننده)، بنیانگذار دولت بطلمیوسان مصر، کتابخانه‌ای به موزئوم (=معبد «موزه‌ها»؛ الهه‌ها یا ارواح الهام دهندۀ آفرینش ادبی و هنری) اسکندریه ملحق ساخت، و چنان که گفته‌اند، کاتبان بسیاری را به استنساخ، اصلاح، ویرایش و مقابله آثار علمی یونانی گماشت و به ویژه پس از آنکه جانشینش بطلمیوس دوم(حک 283-246 ق‌م) ملقب به فیلادلفوس(= محبوب پدر) به غنای این کتابخانه افزود، بسیاری فیلسوفان و دانشوران یونانی و شاگردانشان به دعوت بطلمیوسان مصر و به انگیزه بهره‌مندی از فواید پژوهش در کتابخانه به اسکندریه رفتند (البته برخی دربارۀ میزان اهمیت این کتابخانه در رونق علوم در این شهر تردیدهایی ابراز کرده‌اند، مثلاً نک باگنال، 348-362؛ برای توضیحات بیشتر نک ه‌د، اسکندریه، کتابخانه). مکتب ادبی اسکندریه نیز به نوبۀ خود و به واسطۀ نویسندگان نامداری چون آپولونیوس رودسی، تئوکریتوس، بیون و پولیبیوس گنجینه‌ای غنی از آثار حماسی، تعلیمی، مرثیه‌ای، هزلی، بزمی و تاریخی پدید آورد. آثار نحوی و زبانشناسی اسکندرانی در شمار بهترین‌ها بود. آریستارخوس و زنون آثار مهمی در باب سروده‌های هومر نوشتند و دیونوسیوس تراکی نخستین نحوی یونانی بود. در همین اسکندریه بود که بطلمیوس ـ که نظریاتش بعدها عنوان هیأت بطملیوسی به خود گرفت و اخترشناسانان تا سدۀ 16م پیرو آن بودند ـ به پژوهش دربارۀ نجوم پرداخت؛ اراتوستنس طول نصف النهار را اندازه گرفت؛ اقلیدس، بنیانگذار هندسه به پژوهش در ریاضیات و به ویژه هندسه پرداخت، و آپولونیوس ـ پایه‌گذار مخروطات به عنوان شاخه‌ای از هندسه ـ به تحصیل پرداخت (نک ه‌د، ذیل مداخل یاد شده؛ نیز سلام، 3, 5؛ ریل، 409؛ ارسکاین، 38؛ کتل، 966؛ بل، 177-178). به عبارت دیگر آنچه امروزه ریاضیات و نجوم یونانی خوانده می‌شود عملاً در اسکندریه شکل گرفت (نک لانگر، 109-125). تحولات علمی و فرهنگی نشأت گرفته از شکوفایی اسکندریه چندان بود که سدۀ چهارم ق‌م را پایان عصر کلاسیک یونان و سدۀ سوم ق‌م میلادی را آغاز عصر هلنی یا یونانی‌مآبی می‌شمارند (ریل، 410). اما تاریخ‌نگاران علم، از میان رشته‌های علمی مختلفی که در این شهر شکوفا شدند، تنها برای رشتۀ پزشکی مکتبی «اسکندرانی» قائل شده‌اند.


ادامه اين مقاله اینجا بخوانيد.


افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید