همايش ملی میراث علمی و فرهنگی حمدالله مستوفی قزوینی

مروری بر سخنرانی‌های افتتاحیه و پنل نخست

به گزارش روابط عمومی مؤسسۀ پژوهشی ميراث مكتوب، این مؤسسه به همراه گروه تاریخ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) و با همکاری برخی مراکز و مؤسسات علمی و اجرایی، «همايش ملّی میراث علمی و فرهنگی حمدالله مستوفی قزوینی» را روز 13 اسفند 1399 برگزار می‌كنند. 

در افتتاحیه همایش از ساعت 8:30 تا 9:35، ابتدا مهدی زندیه، معاون پژوهشی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین، محسن بهرام‌نژاد، دانشیار گروه تاریخ دانشگاه بین­‌المللی امام خمینی (ره) و دبیر همایش در قزوین، سخن خواهند گفت و سپس اکبر ایرانی، مدیرعامل مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب و دبیر همایش در تهران، و Denise Aigle، ضمن رونمایی از کتاب نزهة القلوب (نسخۀ شمارۀ 4517 کتابخانۀ فاتح استانبول)، در باب این اثر سخن خواهند گفت.

سخنرانی Wang Yidan، از دانشگاه پکن، با موضوع «توصیف شهر خنسای (خانجو) در کتاب نزهة القلوب حمدالله مستوفی» پایان‌بخش افتتاحیه خواهد بود. شهر خانجو (Hangzhou) که در زمان حمدالله مستوفی قزوینی به خنسای (خنزای) شهرت داشت پایتخت سلسلۀ سونگ جنوبی (Southern Song Dynasty، ١١٢٧-١٢٧٩میلادی) چین بود و از بزرگترین و زیباترین شهرهای چین بشمار می‌رفت. حمدالله مستوفی در کتاب نزهة‌ القلوب دو بار از شهر خنسای نام برد و آن شهر را توصیف کرد و اطلاعات دقیق و با ارزشی دربارۀ آن شهر برای ما باقی گذاشت. Wang Yidan در سخنرانی خود سعی می‌کند نوشته‌های حمدالله مستوفی دربارۀ خنسای را هم با منابع چینی و هم با منابع فارسی همزمانش مقایسه کند تا از زاویۀ چین‌شناسی خدمت این مورخ و جغرافیادان ایرانی را روشن سازد. 

در ادامه و از ساعت 9:35 تا 10:45 پنل اول همایش با موضوع «زندگی، زمانه و کارنامۀ علمی حمدالله مستوفی» به ریاست محسن بهرام‌­نژاد، دانشیار گروه تاریخ دانشگاه بین­‌المللی امام خمینی (ره)، و مجتبی خلیفه، استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند، برگزار می‌شود. در این پنل محمدرضا ابوئی مهریزی، استادیار دانشگاه بین­‌المللی اهل بیت(ع)، محمدعلی حضرتی‌ها، قزوین‌پژوه، محمود جعفری دهقی، استاد گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران، و امین اشراقی، فرزند زنده‌یاد دکتر احسان اشراقی، سخنرانی خواهند کرد.

در این پنل محمدرضا ابوئی مهریزی، مقالۀ خود با موضوع «بازتاب حیات دینی عصر مغول در اندیشۀ حمداللّه مستوفی» را ارائه خواهد کرد. عصر ایلخانان مغول در ایران هر چند شاهد تداوم جریان‌های فکری و مذهبی دوران سلجوقی، غوری و خوارزمشاهی اعم از تسنن، تشیع و تصوف در اشکال مختلف این مذاهب و طرق بوده است، اما در عین حال این دوره شاهد توسعۀ سیر تحولات فرق و مذاهب اسلامی و نیز طرق عرفانی و صوفیانه از جمله در برجستگی همگرایی میان جریان‌های مزبور و تشخص بیش از پیش تسنن دوازده ‌امامی بود. ابوئی مهریزی در سخنرانی خود به بیان یافته‌هایش در آثار حمداللّه مستوفی، به عنوان یکی از برجستگان عرصۀ تاریخ‌‌نگاری عصر مغول، در ارتباط با این موضوع خواهد پرداخت.

محمدعلی حضرتی دومین سخنران پنلِ نخستِ همایش ملی میراث علمی و فرهنگی حمدالله مستوفی قزوینی خواهد بود و در باب «گرايش‌های مذهبی حمدالله مستوفی» سخن خواهد گفت. بر اساس مقالۀ ارائه شدۀ حضرتی به این همایش، حمدالله مستوفی (ح 680- ح 750 ه‍ . ق) تاريخ­نگار، جغرافی‌دان، شاعر و ديوانسالار نامدار ايرانی، چنان که خود تصريح کرده بر مذهب شافعی بوده و نبايد در تسنن وی ترديدی روا داشت، اما وی در آثارش (تاريخ گزيده، ظفرنامه و نزهة ­القلوب) گرايش‌های غيرقابل‌­انکاری به تشيع نشان­ داده است. حضرتی در سخنرانی خود به این موضوع خواهد پرداخت.

«حمدالله مستوفی و ایران‌شناسان» موضوع سخنرانی محمود جعفری دهقی است. حمدالله مستوفی قزوینی از نام­‌آوران سدۀ هشتم هجری در عرصۀ تاریخ و جغرافیا است. گستردگی و اهمیت آثار این دانشمند گرانقدر از جمله تاریخ گزیده، نزهة القلوب و ظفرنامه از دیرباز افزون بر محققین ایرانی، طرف توجه ایران­شناسان و پژوهشگران غرب و شرق بوده است. جعفری دهقی در مقالۀ خود آثار و پژوهش­‌های ایران‌شناسان شرق و غرب دربارۀ آثار و افکار حمدالله مستوفی قزوینی را بررسی کرده است و در سخنرانی خود در همایش روز چهارشنبه، 13 اسفندماه، به ارائۀ نتایج این پژوهش می‌پردازد.

در بخش پایانی پنل نخست همایش ملی میراث علمی و فرهنگی حمدالله مستوفی قزوینی، امین اشراقی، به ارائۀ مقالۀ زنده‌یاد استاد احسان اشراقی با عنوان «چهارمین کتاب حمدالله مستوفی قزوینی، تجارب الامم فی اخبار ملوک العرب و العجم» خواهد پرداخت.

همایش میراث علمی و فرهنگی حمدالله مستوفی قزوینی ساعت 8:30 تا 16 روز 13 اسفند 1399 (3 مارس 2021) از طریق سامانۀ ال ام اس (LMS) دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین برگزار خواهد شد و علاقه‌مندان می‌توانند از طریق لینک http://ac.aminidc.com/conf-panel4 در همایش شرکت کنند.

برای اطلاع از عناوین و زمان دقیق همه سخنرانی‌ها کلیک کنید.