قویترین و ضعیف ترین فهرست ها کدام اند؟

ویترین و ضعیف ترین فهرست ها کدام اند؟
ميراث مكتوب - گرچه فهرست های ضعیف متعدّدی از کتابخانه های خارجی و داخلی سراغ دارم ؛امّا نمی خواهم همه آنها را برشمارم و حتّی نمی خواهم مشخصا بگوییم در بین آنها ضعیف ترین شان کدام است.
جوانتر که بودم در مطالعه و بررسی فهرستها ذوق و شوق عجیبی داشتم.کاوش در فهارس به مانند خواندن دیوان حافظ و کتاب رمان برایم لذت بخش بود.به مقایسه فهرستها می پرداختم و نکته هایی که به ذهنم می آمد در حاشیه فهرستها می نوشتم. در کنار نسخه های نفیس علامتی می گذاشتم تا در مراجعات بعدی براحتی به چشم بیاید. اکنون پس از مدت ها ممارست با فهرستهای مخطوطات در انتخاب قوی ترین و ضعیف ترین فهرست ها ملاکهایی به نظرم می رسد که شرح و بسط آن نیاز به مقاله مفصلی دارد.به طور اجمال به نظرمن سه فهرست داخلی و یک فهرست خارجی ،قویترین کارها در حوزه فهرست نگاری اند:1-فهرست کتابخانه مدرسه سپهسالاربه قلم مرحوم ابن یوسف شیرازی 2- فهرست مجموعه اهدایی مرحوم مشکوة به کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به قلم مرحوم دانش پژوه وعلی نقی منزوی3-برخی جلدهای فهرست کتابخانه مجلس به قلم استاد عبدالحسین حائری4-فهرست کتابخانه سلطنتی برلین به قلم آلوارت

این چهار فهرست را به جهت امتیازات متعدد انتخاب کردم که برخی از آنها از این قرار است :
الف)تحقیقی بودن آنها بطوری که هنوز بعد از گذشت دهها سال از تالیف ،مطالب مندرج در آنها جدی ترین اطلاعات در زمینه خود محسوب می شود.
ب)تفصیلی بودن آنها چنانکه اطلاعات کتابشناسی و نسخه شناسی به طور کامل در آنها گزارش شده و نقصی از این جهت ندارد .
ج)به جز تحقیقی بودن و تفصیلی بودن ، دقایق و ظرایفی در این فهرستها به چشم می خورد که در بیشتر فهارس از آنها خبری نیست و این به جهت وسعت دانش و اطلاعات نویسندگان این فهرستها بوده که در زمان نبود منابع و امکانات کامپیوتری احاطه حیرت آوری برعلم کتابشناسی و تراجم داشته و فهرست خود را در حد یک دائره المعارف جامع ارتقا داده اند.
وامّا فهرستهای ضعیف به فهرست هایی گفته می شود که در معرفّی نسخه ها اطلاعات کتابشناسی و نسخه شناسی را به صورت کامل و صحیح ارائه نکنند و آشفته و نامرتّب باشند .
شاید بتوان برخی از نواقص را با به کارگیری کاربرگه و فیش درهنگام فهرست نویسی حل کرد امّا به هرحال لازم است فهرستنگار از مهارت هایی در کتابشناسی و نسخه شناسی و تراجم و آشنایی با علوم اسلامی و زبان عربی و فارسی برخوردار باشد که بدون آنها کار به سرانجام خوبی نمی رسد.
متاسفانه گاهی به جهت وجود نواقص متعدد فهرستهایی به چاپ می رسد که انسان آرزو می کند ای کاش این فهرست ها چاپ نمی شد تا آبروی فهرست نگاری محفوظ می ماند .
گرچه فهرست های ضعیف متعدّدی از کتابخانه های خارجی و داخلی سراغ دارم ؛امّا نمی خواهم همه آنها را برشمارم و حتّی نمی خواهم مشخصا بگوییم در بین آنها ضعیف ترین شان کدام است ،ولی زمانی تصمیم داشتم برای سه فهرست بسیار ضعیف نقدی بنویسم و نکته ها و نواقص فراوانی در آنها یافتم به حّدی که دیدم :آن قدر کشته فتاده که کفن نتوان کرد...
متاسفانه برخی از فهرستها به جای فهرست مخطوطات،فهرست المجهولات اند یعنی فهرستنگار به خود زحمت نداده تا نسخه دشوار یاب را به صورت دقیق بررسی کرده و نام کتاب و مولف را به دست آورد . کلام طولانی شد قول می دهم در نقد فهرستهای ضعیف مقاله بنویسم.

نويسنده: ابوالفضل حافظيان بابلي

منبع: میراث شهاب

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید