شرح الحکمة العرشية ملا اسماعيل اصفهاني پاسخي به جرح عرشيه احسائي

ميراث مكتوب - رسالۀ «شرح الحکمة العرشية» اثر حکيم ملا اسماعيل اصفهاني (واحدالعين) شرحي توضيحي بر کتاب عرشيۀ ملاصدرا است. هدف اصلي شارح از تأليف رساله، پاسخ به اشکالات احسائي بر عرشيه ملاصدرا است. شيخ احمد احسائي از منتقدان آرا و مباني حکما به ويژه ملاصدرا است و در کتاب شرح مشاعر و شرح عرشيه که شرحي انتقادي است، اشکالات متعددي را بر مباني ملاصدرا وارد کرده است. احسائي که ادعاي فهم آيات و روايات دارد با اين سلاح به رويارويي مباني ملاصدرا، از قبيل اصالت وجود، تشکيک وجود، سنخيت بين علت و معلول، وحدت وجود، قاعده بسيط‌الحقيقه و... رفته و مدعي شده که قواعد مذکور منافي آيات و روايات است. در مقابل، ملا اسماعيل اصفهاني که پرورش يافتۀ مکتب ملاصدرا و از شاگردان ملا علي نوري و استاد ملا هادي سبزواري است، با تبيين و تحليل آرای ملاصدرا در پي دفاع از افکار او برآمده، و نشان داده که احسائي فهم غلطي از مطالب ملا صدرا و آيات و روايات داشته است. متأسفانه حکيم اصفهاني موفق به شرح کامل عرشيه نشده، و تنها بر بخشهاي اوليۀ آن شرح نوشته است. نسخ متعددي از اين رساله در کتابخانه هاي کشور موجود است.
متن كامل مقاله «شرح الحکمة العرشية ملا اسماعيل اصفهاني پاسخي به جرح عرشيه احسائي» نوشته احسان کردي اردکاني كه در شماره 51 آينه ميراث به چاپ رسيده است در فايل پايين مشاهده كنيد.