نتیجةالدوله یا سه رساله در اختراعات صنعتی

ميراث مكتوب - کتاب نتیجةالدوله از معدود کتابهایی است که در زمینۀ علم الحِیَل یا صناعة الحیل، آنهم به زبان فارسی نوشته شده و از آخرین آثار مکتوب در این زمینه است که از واپسین روزهای باشکوه دوران تمدن اسلامی و در واقع از دورۀ احتضار آن به ما رسیده است. در این کتاب طراحی و ساخت ساعت مکانیکی، ماشین روغنکشی، و آسیای آبی به تفصیل تشریح شده است. به اجمال باید گفت که علم حِیَل را دانشمندانی چون فارابی، احمد بن یوسف کاتب خوارزمی، ابن ندیم، قطب‌الدین شیرازی، حاجی خلیفه و دیگران از شاخههای علوم دورۀ اسلامی برشمرده‌اند. علت نامگذاری آن به این اسم، ساخت و بهکارگیری دستگاههایی بود که هریک کار ویژهای را بهصورت خودکار انجام میداد و از دیدِ مردم آن روزگار محیّر العقول بود؛ از این رو از حیلهها و نیرنگها محسوب میشد و به آن «نیرنجات» هم می‌گفتند. این علم قابل تطبیق با مهندسی مکانیک امروزی است.

آنچه مطالعه كرديد بخشي از مقدمه مقاله «نتیجةالدوله یا سه رساله در اختراعات صنعتی» نوشته محمدجواد ناطق است كه در دومين شماره دوفصلنامه ميراث علمي اسلام و ايران منتشر شده است.

متن كامل اين مقاله را در فايل پايين مطالعه كنيد.



افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.