مطالعه تطبيقي كلاه مردان در سفرنامه­ها و نگاره­هاي دوران صفوي با تاكيد بر ديوارنگاره ­هاي كاخ چهلستون اصفهان

ميراث مكتوب - از ديرباز طرح ورنگ انواع پوشاك همواره معرف اقوام و طبقات مختلف اجتماعي بوده و دراين ميان لباس و به ويژه كلاه دولت مردان اهميت ويژه اي داشته است. باتوجه به ارتباط ميان مشاغل مردان و پوشش ايشان در دوره صفوي، در مواجهه با نگاره ها و ديوارنگاره هاي اين دوران همواره اين سوال مطرح مي شود كه: تصاوير به نمايش درآمده از كلاه مردان در ديوارنگاره هاي چهلستون اصفهان معرف كدام يك از مناصب دربار صفوي است؟ ازآنجاكه در نسخ خطي برجاي مانده از اين دوره نمونه هاي تصويري و شرح مناسبي موجود نيست، علاوه بر معدود اسناد موجود، سفرنامه ها منبع و سند مكتوب درنظر گرفته شدند. نتايج پژوهش نشان داد كه ساختار جامعه صفوي هرمي بود كه در راس آن پادشاه جاي داشت و ساير مراتب در ذيل، و هريك متناسب با شان و شغل خود كلاهي ويژه داشتند. «تاج حيدري» معروف ترين كلاه عصر صفوي، از سقرالات سرخ با دوازده ترك، نشان ويژه قورچي ها و قوللر در جنگ بود. اين تاج پس از شاه اسماعيل و شاه طهماسب جنبه تشريفاتي يافت؛ شاه و درباريان دور آن دستاري سپيدرنگ مي پيچيدند، آن را به انواع جواهرات مي آراستند و به صورت «تاج طومار» برسر مي گذاشتند. «منديل» كلاهي بود كه قوالان و ساقي ها به صورت آزاد از پارچه راه راه يا زربفت دور سر مي پيچيدند. روحانيان و حافظان قرآن منديل هايي ساده از جنس آق بانو داشتند. «بورك» كلاهي بود از جنس پارچه با آستري از خز، مخصوص شاطران و جزايري ها، كه شاه عباس آن را رواج داد. تاثيرپذيري از كلاه اروپاييان فقط در چند نگاره به چشم مي خورد و در سفرنامه ها ذكر نشده است. اين مقاله حاصل پژوهشي است كه براساس روش تحقيق تاريخي صورت پذيرفته و در انتخاب اسناد مكتوب تاحد ممكن به منابع و اسناد دست اول مراجعه شده است.
متن كامل مقاله «مطالعه تطبيقي كلاه مردان در سفرنامه­ها و نگاره­هاي دوران صفوي با تاكيد بر ديوارنگاره­هاي كاخ چهلستون اصفهان» نوشته منيره سادات نقوي، محسن مراثي كه در شماره 3 دوفصلنامه مطالعات تطبيقي هنر به چاپ رسيده است را در فايل پايين مطالعه كنيد.




افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.