نقد و بررسي بيتي از حافظ: «رندان پارسا» يا «پيران پارسا»؟

ميراث مكتوب - وجود اختلاف در نسخه هاي يك اثر ادبي كه در قرنهاي گذشته نگاشته شده، امري ناگزير است كه براي متخصصان و اديبان تازگي ندارد. علت اين اختلاف ضبطها، مي تواند ناخوانا بودن دستنوشته، كهنگي و پاكشدگي خطوط، دستكاري ناسخان بنا به ذوق خويش و يا مواردي ديگر باشد. ديوان حافظ نيز از اين امر مستثني نيست. هدف اين مقاله، بررسي بيتي از حافظ است كه در تصحيح هاي مختلف، متفاوت ضبط شده و شارحان نيز بنا به اختلاف موجود، معني هاي گوناگوني براي آن بيان كرده اند.
«خوبان پارسيگو بخشندگان عمرند/ ساقي بده بشارت، رندان پارسا را» در برخي چاپهاي ديوان حافظ، تركيب «رندان پارسا»، به صورت «پيران پارسا» ضبط شده و شارحان نيز به تبع مصححان، هر كدام ضبطي را اساس كار قرار داده و بيت را معني كرده اند. نگارنده در اين مقاله، اين بيت را در محور افقي و بر اساس آرايه هاي ادبي و تناسب با ديگر اجزاي بيت و نيز در محور عمودي و ارتباط آن با كليت غزل مورد بررسي قرار داده و نشان داده است كه ضبط «پيران پارسا» نسبت به «رندان پارسا» ترجيح دارد؛ همچنين با تحليل و بررسي تصحيح هاي مختلف ديوان و شرح هاي نوشته شده بر آن، كوشيده است، صورت صحيح بيت را باز نمايد و معني درست و دقيقي از آن ارائه كند.
براي مطالعه ادامه اين مقاله نوشته عبدالرضا سعيدي كه در شماره 69 فصلنامه بوستان ادب به چاپ رسيده است بر روي فايل زير كليك كنيد.