دکتر علی اشرف صادقی

زبان و تحولات زبانی

دکتر علی اشرف صادقی
میراث مکتوب - همۀ زبان ها دائماً در حال تحول و تغيير هستند و اگر تغيير نمي كردند ما هم اكنون بايد به زبان سعدي و حافظ و يا اصلاً به فارسي باستان، كه زباني است با قواعد و واژگان ديگر، صحبت مي كرديم، اما به هر حال زبان در هر دوره تغيير مي كند.
اما نيروي ديگري در زبان هم هست كه سعي مي كند زبان را استاندارد كند و قواعدش را تثبيت كند؛ در نتيجه دو نيروي مختلف در زبان با هم در تقابل هستند؛ يك نيروي تغييردهنده زبان و يك نيروي بازدارنده و تثبيت كننده. با همه اين حرف ها زبان تغيير مي كند و به جلو مي رود. منتها در هر دوره آنها كه مدافع زبان هستند و مي خواهند زبان وظيفه ارتباطي خودش را خوب انجام دهد و تقريبا پاك بماند و يا به تعبير آنها آلوده به تعبيرات غلط نشود كوشش مي كنند كتابهايي در اين باره بنويسند و گويندگان زبان را وا مي دارند از دستورات آنها پيروي كنند؛ مانند كتاب غلط ننويسيم. منتها برخي از اين افراد راه افراط را طي مي كنند؛ يعني چون نمي توانند سد راه تحول زبان شوند مي آيند به مفردات و تك تك واژه ها مي پردازند و و مي گويند چون در دوره سعدي يا حافظ و فردوسي به فلان صورت به كار رفته ، ما نيز امروز بايد آنها را به همان صورت به كار ببريم. و اين كاري است كه نبايد صورت بگيرد.
من از بُعد ديگري مي خواهم به زبان نگاه كنم و آن اين است كه زبان ما امروز به دليل اينكه كتاب هاي ما از زبان انگليسي ترجمه مي شود به شدت تحت تأثير اين زبان است و اخبار سياسي، ورزشي و علمي از منابع غربي يعني انگليسي زبان گرفته مي شود. طبعاً بيان اين مطالب به زبان فارسي به تدريج تحت تأثير شيوه بيان مطالب به آن زبان، يعني زبان مبدأ كه انگليسي است، قرار مي گيرد و اين اصطلاحات و تعبيراتي كه در آن زبان ها است به صورت ترجمه وارد زبان فارسي مي شود و اين حالت ترجمه اي را تا جا باز نكرده و همگاني نشده است مي گوييم غلط است، اما وقتي همه، آنها را به كار بردند ديگر نمي گوييم غلط است؛ چون ديگر طرز بياني متعلق به مردم است؛ مثلاً ما در زبان هاي انگليسي و فرانسه يك تعبيري به معني «روي كسي حساب كردن» داريم كه اين صورت گرده برداري وارد زبان ما شده است.
هم اكنون زبان انگليسي زبان غالب است و زبان هاي ديگر به دليل پشتوانه علمي، اقتصادي و سياسي كه پشت سر اين زبان است، زير نفوذ اين زبان هستند؛ براي مثال تعبير «روي كسي حساب كردن» را تا صد سال قبل نداشتيم و و به جاي آن تعبير به كسي متكي بودن را به كار مي برديم و رفته رفته اين تعبير از فرانسه و سپس از انگليسي ترجمه شد و ده ها نظاير اين؛ مثلاً كسي را سركار گذاشتن. با اين همه معتقديم چون وظيفه و نقش اصلي زبان ايجاد ارتباط بين افراد جامعه در حال، گذشته و آينده است بايد اين استمرار ارتباط حفظ شود و نگذاريم به هم بخورد. ما بايد زبان معيار داشته باشيم و اين را براي نوشته ها و براي بيان مقاصد علمي جديد پرورش دهيم براي اينكه تمام افراد فارسي زبان با آن تفهيم و تفاهم كنند. در نتيجه نقص آموزش در مدارس و دبيرستان ها و ناقص بودن برنامه هاي وزارت آموزش پرورش كه در آن درس املاي فارسي و انشاي فارسي آسان گرفته مي شود و زبان فارسي خوب آموخته نمي شود و در نتيجه كساني كه بايد خوب انشا بنويسند و به صورت درست اداي مطلب كنند تعدادشان بسيار كم است و كسي كه در رشته اي از رشته ها تحقيقي كرده است و مي خواهد دستاوردش را بنويسد و ديگران بخوانند بايد به زبان روشن بنويسيد.
بنابراين نه تنها فرد بايد به زبان درست و روشن تسلط داشته باشد بايد به خط هم مسلط باشد و كلمات غلط ننويسد، يعني از املاي رسمي كلمات پيروي كند؛ اين ها آفت هايي است كه زبان فارسي را دچار كرده است يعني آفت غلط نوشتن و بايستي با اين ها مبارزده كرد. در نتيجه با وجود اينكه اعتقاد داريم زبان تغيير مي كند معتقديم بايد زبان را پرورش داد و صورت معيار آن را آموزش داد.

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.