معرفی نسخه های خطی فرهنگ ما را دگرگون می کند

سیزدهمین آیین نکوداشت حامیان نسخ خطی ایران، صبح امروز 28 آبان در سالن همایش های سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار شد.

در اين آيين از خدمات علمي زنده ياد عبدالعزيز طباطبايي و دكتر محمد دبيرسياقي در زمينۀ معرفي و تصحيح نسخ خطي قدرداني شد.

دكتر مهدی محقق در اين مراسم با اشاره به خدمات زنده یاد سیدعبدالعزیز طباطبایی یزدی و دكتر سيد محمد دبيرسياقي در عرصۀ تصحيح نسخ خطي بيان كرد: متاسفانه در کشور ما صاحبان فضل غریب هستند. ما این همه دانشگاه داریم ولی کمتر کسی در این دانشگاه ها هست که زنده یاد عبدالعزيز طباطبایی را بشناسد.

وی افزود: زنده یاد طباطبایی کتابی در مورد غدیر و نیز در مورد حدیث ثقلین نوشته و تصحیح بسیاری از آثار قدیمی شیعی را برعهده داشته است.

دكتر محقق با اشاره به تلاش هاي دكتر سيد محمد دبیرسیاقی در عرصۀ ميراث مكتوب گفت: دكتر دبيرسياقي اولین کسی است که متون فارسی را تصحیح کرد. ما سالیان سال این ننگ را داشتیم که ادبیات کهن مان را مستشرقین تصحیح کرده بودند تا اینکه دبیرسیاقی برای اولین بار کار تصحیح متون کهن فارسی را به سرانجام رساند.

محقق ادامه داد: در کشور ما روستایی نداریم که در آن یک عارف یا فاضل دانشمند زندگی نکند. مهمترین کتاب علمی - ادبی اعراب را ما نوشتیم، اما متاسفانه بدون معرفی این آثار به دنیا در حقیقت هیچ کاری انجام نداده ایم.

وی با بیان اینکه برخی نسخ خطی می توانند فرهنگ ما دگرگون کنند، گفت: ما باید سعی کنیم مردم و بخصوص جوانان را به این حوزه علاقه‌مند کنیم.

وي در پايان گفت: بزرگ‌ ترین فرهنگ عربی و بهترین کتاب در حوزه بلاغت توسط یک ایرانی نوشته شده است و هیچ کشور اسلامی از این مزیت برخوردار نبوده است.

تمدن یک ملت را باید در ميراث مكتوب جست و جو كرد

در ابتدای این همایش، اسحاق صلاحی رئیس کتابخانه ملی ایران گفت: قبل از سال 90 این همایش تنها در تهران برگزار می شد، اما تصمیم گرفتیم که آن را در شهرستان ها برگزار کنیم تا سراسر کشور از برکات آن بهره مند شوند.

دکتر صلاحی ضمن برشمردن اهمیت برگزاری چنین رویدادهایی، گفت: بسیاری از افرادی که از گذشته تاکنون در زمینه نسخ خطی تلاش کرده اند ممکن است گمنام باشند و کسی آنها را نشناسد، در حالی که همین افراد باعث شدند تا فرهنگ و تمدن این کشور باقی بماند و به ما برسد. بنابراین وظیفه ماست تا از آنها تجلیل کنیم و زحماتی که متقبل شدند به همه معرفی کنیم و از طرفی آنها را به مردم ایران معرفی کنیم.

دکتر صلاحی ادامه داد: یکی دیگر از دلایل برگزار این همایش، ایجاد فضای جدید برای محققان، دانشجویان و تلاشگران این عرصه است. بنابراین با برگزاری چنین همایش هایی می توانیم بر وسعت علم در حیطه نسخ خطی بیافزاییم.

وی افزود: آنچه در طول دو سال گذشته اتفاق افتاد این است که تمام تلاشمان بر این اساس باشد که حوزه نسخ خطی را وسعت بخشیم. ما فهرست نگاری را محور قرار داده بودیم، ولی امسال توجهمان به مصححان، کارشناسان، انتشاراتی ‌ها، موزه ها، مرمت‌کاران، کتب نسخ خطی نیز بود تا بتوانیم فضای جدیدی در عرصه تعامل در حوزه میراث مکتوب داشته باشیم.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در ادامه سخنان خود با توجه به اهمیت حفظ و نگهداری مطلوب نسخه های خطی گفت: نسخ خطی از اسلاف به ما به ارث رسیده و بهترین پل ارتباطی بین نسل های گذشته تا امروز است و همه تمدن یک ملت را باید در این نسخ و سایر میراث مکتوب یک سرزمین جست و جو کرد.

دکتر صلاحی با اشاره به وجود نسخه های خطی ایرانی در کشور های دیگر جهان تصریح کرد: هم اکنون نسخ خطی فراوانی در سایر نقاط جهان وجود دارد که متعلق به ایران است. این مسئله از طرفی برای ما افتخارآفرین است و از طرفی نگرانی هایی را در زمینه چگونگی حفظ و مرمت و نگهداری آنها ایجاد می کند.

صلاحی در ادامه با تأکید بر ضرورت تهیه نسخه دیجیتال نسخ خطی ایرانی و تهیه فهرست نسخه های خطی ایرانی در خارج از کشور گفت: خوشبختانه نسخ خطی داخل کشور تحت عنوان «فنخا» در حال تدوین و تکمیل است و انشاالله تا نمایشگاه بین المللی کتاب در تهران تمام چهل جلد آن که فهرست نویسی و معرفی بیش از 300هزار نسخه خطی را دربرمی گیرد، آماده می شود ولی در زمینه نسخ خطی خارج از کشور که صدها هزار جلد را شامل می شود، باید اقدامات عاجلی کنیم تا این میراث کهن و مهم که برای همه ایرانی ها و دنیای اسلام است، از دست نرود.

اسناد و نسخ خطی بايد در دسترس محققان قرار گيرد

محمد رجبی دوانی سخنران بعدی این مراسم بود. وي در سخناني: کار در حوزه نسخ خطی که با فرهنگ کشور در ارتباط است باقیات‌الصالحات است.

وی افزود: حدود یک ماه پیش یا کمی بیشتر در فرانکفورت و نمایشگاه معروف کتاب این شهر بودیم و برای اولین بار 40 اثر را که کتابخانه مجلس چاپ کرده بود، به آنجا بردیم و متاسفانه با این حقیقت تلخ که اولین بار است کتاب های چاپ شده داخلی در عرصه جهانی عرضه شده اند، روبرو شدیم.

رئیس کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی خواستار بیرون آمدن کتب از غربت شد و گفت: ما باید سعی کنیم که کتاب های نوشته شده ایرانی ها را به جهان علم و دانش معرفی کنیم. خود من شاهد این بودم که بسیاری از ایران ‌شناسان اظهار تاسف می کردند که کارهای ایرانی کمتر معرفی می شود.

وی ادامه داد: در کتابخانۀ مجلس به سهم خودمان این آمادگی را داریم که هر نوع خدمتی که در مورد نسخ خطی از ما بخواهند انجام دهیم. ما 33 جلد کتاب در حوزه نسخه خطی منتشر کرده و 11 جلد نیز منتشر خواهیم کرد.

رئیس کتابخانه مجلس شورای اسلامی زنده یاد طباطبائی را حافظ و بانی آنچه که از اجداد بزرگ خود به جا مانده بود، دانست و در مورد دکتر دبیرسیاهی گفت: ایشان در حوزه ادبیات و تاریخ و نیز ادبیات منظوم آثار بسیاری را تصحیح کرده اند که به صورت مقاله یا کتاب وجود دارد.

رجبی در پایان سخنانش بیان کرد: قصد داریم مشروح تمام مذاکرات مجلس را از روز اول یعنی از دوران قاجار تا انقلاب اسلامی را که مجلس ملی وجود داشت، به صورت دیجیتال ارائه کنیم. همچنین سال آینده کل مذاکرات مجلس شورای اسلامی را نیز به همراه مذاکرات مجلس سنای ایران به صورت دیجیتال ارائه نمائیم.

وی با اشاره به خاطره‌ای از سفرش به کتابخانه پاکستان، گفت: در گذشته به کتابخانه پاکستان رفته بودم که در آن مکان نسخه‌های خطی را در یک جعبه حلبی نگه‌داری می‌کردند و روی آن گردهایی را ریخته بودند که اسناد دچار آفت‌زدگی نشود اما باید گفت که این کنار اشتباه است، اسناد و نسخ خطی باید اسکن و پس از دیجیتالی شدن در دسترس محققان و پژوهشگران قرار گیردند.

دست نوشته دانشمندان در کتابخانه ها خاک می‌خورد

آیت الله سیدجمال‌الدین دین ‌پرور، رئیس بنیاد نهج البلاغه سخنران بعدی این همایش بود که گفت: ادبیات کهن ما مملو از نوشته هایی است که می تواند به بسط علم کمک کند. این همایش حرکت مبارکی است که باعث می شود منابع ما در دسترس عموم قرار بگیرد.

وی افزود: احیاي نسخ خطی و تصحیح آنها باید به مرحله چاپ برسد، ترجمه شود و نشر پیدا کند تا مورد استفاده قرار بگیرد، محتوا و مطالبی که دانشمندان ما در طول سالیان گذشته به آنها دست یافتند امروزه تنها در کتابخانه ها خاک می‌خورد و این جای تاسف دارد.

آیت‌الله دین‌ پرور در پایان بیان کرد: امیدوارم این همایش فتح بابی باشد که این علوم و تحقیقات نسخ خطی احیا شود و در اختیار بشریت و مردم جهان قرار گیرد.

حجت الاسلام والمسلمین منتجب نیا که در سیزدهمین آئین بزرگداشت حامیان نسخ خطی، دولت یازدهم را دولتی دارای ادبیات روز و اسلامی دانست و از رئیس جمهور و وزرای دولت خواست تا سازمان اسناد و کتابخانه ملی و ریاست آن را در نیل به اهداف بلندشان که همانا حفظ و نگهداری میراث فرهنگی ایرانیان و حمایت از محققین و پژوهشگران است، یاری نمایند.

حجت الاسلام منتجب نیا اسلام را دینی دانست که بیش از تمامی ادیان برای قلم، کتابت و نگارش احترام قائل بود و سوگند خدا به قلم را نشانه عظمت قلم در دین اسلام دانست. وی ادامه داد: شما صاحبان اندیشه با حرکت قلم در دستانتان و نگارش ایده ها و نظریاتتان از اضمحلال اندیشه جلوگیری می کنید.

در پايان اين همايش از نسخه نفيس ديوان حافظ كه به صورت محدود از سوي كتابخانه ملي به چاپ رسيده است رونمايي شد.

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.