پنج رساله طبی

ميراث مكتوب - مکتب طب سنتی ایران نه فقط یک متد و شیوه درمان، که یک نظام جامع طبّی است. این مکتب هم در تدابیر نگاهداشت تندرستی سخنان کاربردی بسیار دارد و هم در سبب شناسی و تشخیص بیماری ‌ها دیدگاهی فراگیر عرضه می‌کند و هم در درمان از شیوه‌هایی گوناگون از کاربرد مواد طبیعی و اعمال روش‌های دستی تا رویکردهای روانی بهره می‌گیرد.

ویژگی دیگر این مکتب بر حکمت طبیعیات مبتنی است و بر دو پایه خرد و تجربه سنجیده استوار است، نه بر دریافت‌های پراکنده و شناخت ‌های نابسامان.

این مجموعه از پنج رساله در دانش پزشکی گردآوری شده است:

رسالۀ ادویه مفرده و مرکبه

این رساله به شماره 11049/6 در مجموعه‌آی به شماره 11049 ف در کتابخانه ملی جمهوری اسلامی موجود است که تالیف نویسنده‌ای به نام حکیم علی اصفهانی است. وی در این رساله به اصول کلی شناخت ویژگی های داروهای مفرد و بازگشایی روش عقلی و تجربی در شناخت ویژگی‌ها و آثار و افعال آنها، و نیز به مسائل دیگری مانند اقسام غذا و احکام امور عارض بر داروها پرداخته است.

رساله در خواصّ چوب چینی و قهوه و چای خطایی

این رساله رساله سوم از مجموعه‌ای است که به شماره 12930ف در کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران ثبت شده است.این مجموعه به خط نستعلیق و نسخ در قرن سیزدهم قمری کتابت شده است. این رساله نگاشته حکیم قاضی کاشف الدین محمد است و وی این نوشتار را در زمان شاه عباس صفوی حسینی به فارسی نگاشته است تا نفع آن عام باشد و غلامان و شیعیان امیرالمومنین از آن منتفع شوند.

رسالۀ معالجه مرض وبا

این رساله با شماره 10394 ف در کتابخانه ملی قابل دستیابی است که بنا به متن نسخه، نویسنده آن محمدحسین افشار فرزند میرزا احمد حکیم باشی است و نام کاتب نسخه عبدالحمید است که در انتهای رساله به عنوان کاتب مدرسه دارالفنون ذکر شده است. نویسنده پس از شیوع وبایی در آذربایجان به تأْلیف این رساله پرداخته است و این وبا گویا همان وبایی است که هفت سال پس از وبای سال 1262 ق در دارالخلافه تهران روی داده و حکیم علی رضا ساوجی کتاب خود به نام دستورالاطباء فی دفع اطاعون و الوباء را پس از فراغت از کارزار با آن نگاشته و از چگونگی آن سخن گفته است.

رسالۀ تشریح

این رساله با شماره 10213 ف در کتابخانه ملی موجود است که نویسنده آن محمدحسین ابن میرزا بزرگ طهرانی است و این نوشتار را در سال 1269 اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار تحریر کرده است و تحریر آن را به دست صیفور بن سلطان مصطفی میرزای قاجار سپرده است. نویسنده در این رسال اصطلاحات آناتومی و نام استخوان‌ها را با واژگان زبان فرانسه به حروف فارسی آورده و در اغلب موارد نام عربی آنها را نیز ذکر کرده است.

رساله پادزهر

اصل این نسخه ظاهراً با شماره 19619 در کتابخانه موزه بریتانیا نگهداری می شود و نسخه عکسی آن به شماره 8/431 در کتابخانه دایره المعارف بزرگ اسلامی و میکروفیلم آن در کتابخانه دانشگاه تهران به شماره 694 موجود است. این رساله از جهت اشتمال آن بر ذکر خواص مفرده‌های گیاهی، حیوانی و معدنی با خواص پادزهری و نیز به جهت ارجاعات آن به آرای حکمایی چون ابن باجه، ابن خوزی، ابن ماسویه، ارسطاطالیس، دیسقوریدوس، رازی و .... نوشتار با ارزشی است.

پنج رسالۀ طبی به تصحیح، پژوهش و ویرایش مجید انوشیروانی به کوشش محمدرضا شمس اردکانی و فرید قاسملو در 186 صفحه نگاشته شده است که از سوی انتشارات چوگان در تهران منتشر شده است.

منبع: كتابخانه مجلس شوراي اسلامي

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید