نامه نامی

ميراث مكتوب - منظومه های عاشقانه بسط یافته شعر غنایی است. در غزل مفهوم عشق به اشاراتی بیان می شود اما در منظومۀ عاشقانه همان مضمون باز و گسترده شده در قالب داستان کمال می یابد. با رواج شعر غنایی در قرن پنجم و با توجه به زمینه های موجود و رونق داستان سرایی و منظومه پردازی، منظومه های عاشقانه نیز کم کم شکل می گیرد که از برخی نشانی باقی است؛ چون منظومه های رودکی و یا بخشی از آن در دست؛ چون وامق و عذرای عنصری (مرگ 431) و یا تمام آن موجود است؛ چون ورقه و گلشاه عیوقی که نخستین منظومۀ فارسی است.

نظامی گنجوی با داستان های عاشقانۀ خود (خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت پیکر) یک قرن بعد از فخرالدین اسعد گرگانی مکتبی را بنا نهاد که ادبیات عاشقانه را به مرز بلوغ رساند و پیروان بسیاری یافت. در قرن نهم نیز با رواج منظومه سرایی، بسیاری از داستان های عامیانه به نظم درآمدند؛ از جمله بهرام و گل اندام امین الدین محمد صافی سبزواری و جلال و جمال (تألیف 808) اثر محمد نزل آبادی.

تاکنون شاعران زیادی به نظیره گویی دربارۀ این منظومه ها پرداخته اند. نامۀ نامی یکی از ده ها نظیره بر آثار نظامی و از جمله آثار ادبی در سنت منظومه سرایی عاشقانه است. از پنج مثنوی نامی جز یوسف و زلیخا که یافته نشد، مصححان توفیق داشته اند چهار منظومه خسرو وشیرین، لیلی و مجنون، وامق و عذرا و درج گهر را به 10871 بیت تصحیح و مقابله و شرح کنند. دسترسی به قدیم ترین نسخه ها، کارگروهی در تصحیح، تعلیقات لازم، نگارش مقدمه هایی بر هر مثنوی، تهیۀ فهرست مفیدبخشی از مزایای این تصحیح است.

میرزا محمدصادق نامی شیرین کلامی حق را موجب نامی شدنش در ملک نظم می دانست. از خدا می خواست چون عندلیبان در گلزار سخن، شعر سازد و نوا بنوازد و زبانش در برافشانی گوهر از درج دهان به رطب سپاس، گویا و شیرین گردد و آن قدر در و گهر از بحر طبعش برآورد تا جیب جهان را سرشار نماید و شهرۀ آفاق و والامقام در انفس باشد. بدین سان، با راهیابی عروس نظم به خلوت خانۀ اندیشه اش در آن بزم به جلوه گری پرداخت، دیوان دل را گشود و شکرفشان در نطق گردید، آن گاه قفل از درج معنی گشود و آغازین داستان خود مثنوی خسرو و شیرین را به نظم درآورد و از پی آن چهار منظومۀ دیگر با نام های «لیلی و مجنون»، «وامق و عذرا»، «درج گوهر» و «یوسف و زلیخا» با عنوان کلی نامۀ نامی سرود.

میرزا محمد صادق نامی شاعر خوش قریحه نیمۀ دوم قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم هجری فرزند میرزا محمدباقر و نوۀ میرزا محمدرضا حکیم باشی و برادرزادۀ میرزا عبدالباقی طبیب است. از تاریخ تولد وی در هیچ یک از کتب تذکره اثری یافت نشد، اما تاریخ وفات وی را تمامی کتب سال 1204 دانسته اند.
کتاب نامۀ نامی دربرگیرندۀ پنج مثنوی به تقلید از خمسۀ نظامی است. از این پنج گنج او مثنوی یوسف و زلیخا تاکنون یافت نشده است. اما چهار منظومه ای که در این اثر تصحیح و مقابله شده عبارت است از خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، وامق و عذرا و درج گوهر.

منظومۀ نامۀ نامی اثر سیدمحمد صادق موسوی نامی با مقدمه، مقابله، تصحیح، شرح و تعلیقات راویه کردافشاری، وجیهه کرم پسندی و نسرین رستمی تهرانی در شمارگان 1000 نسخه، 733 صفحه به بهای 190000 ریال از سوي انتشارات سخنوران به چاپ رسیده است.

یادآور می شود تصحیح جدید نامۀ نامی در بیست و ششمین دوره جایزۀ کتاب فصل موفق به کسب عنوان شایسته تقدیر شد.





افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.