دانشنامه حج و حرمین شریفین

ميراث مكتوب - ميراث دانشنامه حج و حرمین شریفین یکی از کتاب‌های مهم در زمینه حج و حرمین شریفین است که به تازگی منتشر شده است.

ادبیات حج و زیارت حرمین شریفین، اکنون ادبیات پرباری است و پشتوانه‌ای بیش از ده قرن برای خود دارد. اکنون نیز هر سال تعداد زیادی زائر برای انجام مناسک حج تمتع و عمره به سرزمین وحی مشرف می‌شوند و با انبوهی از مسائل روبرو هستند. پژوهشکده حج و زیارت بر همین مبنا دانشنامه حج و حرمین شریفین را پی‌ریزی کرده که تا کنون 5 جلد آن منتشر شده است. این دانشنامه، می‌کوشد با تولید مقالات متقن و تحقیقی، بنایی باشد برای رفع سؤالات و شناسایی فرهنگ حج و حرمین شریفین.

طرح اولیه این دانشنامه در سال 1387 تصویب شده و پس از طی مراحل مختلف، اکنون 5 جلد اول آن منتشر شده و پیشبینی می‌شود به 20 جلد برسد.

در مقدمه کتاب آمده است:

حج و حرمین با بسیاری از علوم دینی و انسانی گره خورده‌اند و ابعاد گوناگون آن‌ها در فقه، کلام، تفسیر، حدیث، تاریخ، جغرافیا، هیئت و جامعه‌شناسی کاویده می‌شوند.

حوزه مطالعات و پژوهش‌های حجْ‌محور، گستره شگفتی دارد؛ در این حوزه گسترده و مبارک، شماری از محورها، اهمیت بیشتری دارند؛ از جمله مکه و مدینه‌پژوهی، تبیین فقهی و اجتهادی مناسک، تشریح آداب و اسرار حج و سفرنامه‌نویسی. در محور مناسک‌پژوهی، هر یک از مذاهب بزرگ اسلامی، آثاری گرانقدر پدید آورده‌اند؛ همچنین در حوزه مطالعات تاریخی و جغرافیایی، دور از واقع نیست اگر بگوییم هیچ شهری به‌اندازه مکه و مدینه در کانون توجه تاریخنگاران و جغرافیدانان نبوده است. هیچ رخداد یا مکانی در این دو شهر مقدس، از نظر پژوهشگران مسلمان پنهان نمانده است. حتی تحولات سیاسی معاصر در جهان اسلام، آن‌گاه که به مکه و مدینه پیوند می‌خورند، اهمیتی ویژه می‌یابند. در سده‌های پیشین نیز آثار فراوانی اخبار مکه یا اخبار مدینه را پژوهیده‌اند.

سفرنامه‌ها نیز فصلی درخشان در گستره مطالعات حج‌پژوهی‌اند. بسا اطلاعاتی نادر و نایاب و دانستنی‌هایی ارجمند و ارزشمند از اوضاع سرزمین‌های اسلامی که از افق سفرنامه‌های حج برآمده‌اند و در جایی دیگر، طلوعی ندارند. پاره‌ای از این آثار، چنان ارزشمند و گرانمایه‌اند که کمتر محصول فرهنگی دیگری را می‌توان با آن‌ها سنجید، زیرا عینی‌‌ترین اطلاعات تجربی را به مخاطبان خود ارزانی می‌دارند و با دقتی در خور تحسین، تصویرهایی که از رخدادها و اشیا و جای‌ها برگرفته‌اند، می‌نمایانند.

اهداف این دانشنامه چنین بیان شده است:

دانشنامه حج و حرمین شریفین، در سمت‌ و سوی کلی خود، نگرشی علمی و تقریبی دارد و در ساختار مقالات خود، استانداردهای فنی دانشنامه‌نگاری را رعایت کرده است و محتوا و ساختار کلی مقالات، به‌گونه‌ای است که همه مخاطبان خاص و عام را منظور کرده است. اهداف کلی دانشنامه حج و حرمین شریفین بدین شرح‌اند:

1.ارائه مرجعی علمی برای حج‌پژوهان و پژوهشگران آثار اسلامی حرمین.

2.اطلاع‌رسانی آسان و جامع برای روحانیان حج.

3.تقریب اندیشه‌ها و نگرش‌های مذاهب اسلامی در زمینه حج و حرمین.

4. افق‌گشایی در تحقیقات حج و حرمین.

5. گرد‌آوری و گزارشگری مستند از مواریث علمی حجگزاران و حج‌پژوهان.

موضوعاتی که این دانشنامه به آن پرداخته عبارتند از: فقه، تاریخ و اعلام، کتاب‌شناسی، جغرافیا، ادیان و مطالعات اجتماعی.

پنج جلد فعلی این مدخل‌ها را در بر گرفته است:

جلد اول: آبار علی ـ احصار و صد

جلد دوم: احکام و خصائص الحرمین ـ افادة الانام

جلد سوم: افاضه ـ بدر بن حسنویه

جلد چهارم: بدرقه ـ بین الحرمین

جلد پنجم: پاکستان ـ جزیرة العرب

امیدواریم این دانشنامه به سرنوشت دیگر دانشنامه‌های کشورمان دچار نشود و طبق وعده داده شده، تا 5 سال آینده به طور کامل منتشر شود.

دانشنامه حج و حرمین شریفین از سوي موسسه فرهنگی هنری مشعر منتشر شده است.

منبع: کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید