تصحیح شکرستان علی محمدمنشی براساس هفت نسخه خطی

ميراث مكتوب - شکرستان علی محمد منشی متخلص به حکیم براساس هفت نسخه خطی تصحیح و منتشر شده است.

این کتاب که از سوی نشر مجمع ذخایر اسلامی قم در اسفند ماه 1392 به انتشار رسیده توسط علی محمد منشی متخلص به حکیم نگاشته شده که در موضوع داستان­‌های اخلاقی از متون قدیمی است و پیشگفتار، تصحیح و تعلیقات آن بر­اساس هفت نسخه خطی به کوشش احمد بهنامی بوده است.

درمورد مؤلف این اثر، نه در الذریعه، و نه در مجمع­‌الفصحا نامی از او نیست و آنچه از نسخ خطی شکرستان درباره وی به دست می­‌آید، نام وی علی­‌محمد، تخلصش حکیم، و لقبش اثیرالدین بوده است. وی قصیده­‌سرا نیز بوده است و حتی قصیده­‌اش را به حضور ناصرالدین شاه رسانده است. وی تا سال 1293هـ.ق. زنده بوده است.

مولف در دیباچه ادعا می­‌کند شکرستان را در چهار جزء و 19 حکایت نوشته است که البته بر­اساس این هفت نسخه، تعداد حکایات و نیز جزوها در این نسخ یکسان نیست. به قول دانشمند مرحوم مجتبی مینوی: «... اگر ده نسخه از کتابی که در هشتاد هزار کلمه باشد بیابیم و آن­ها را با هم مقابله کنیم غالباً برای هر یک از کلمات آن پنج نسخه بدل خواهیم داشت.»

شکرستان یکی از چندین اثری است که به اقتفای گلستان سعدی نوشته شده است و جزء آخرین این دسته از آثار نیز هست. و از لحاظ مختصات زبانی به رسم جاری قرن ششم، حذف افغال به قرینه را به کار برده، چنان که سعدی در گلستان.

این کتاب، قطعاً و به شهادت سه نسخه قدیمی، نسخه­های شماره 417 و 473 کتابخانه ملی ایران و نسخه کتابخانه سلطنتی به شماره 2199، برای سرگرمی اعتضادالدوله میرزا مهدی‌خان نوشته شده است و این که احمد منزوی شکرستان را «برای میرزا علی­‌اصغر خان امین­السلطان» (منزوی 3582) دانسته است صحیح نیست. به نحوی که در دیباچه نسخه اساس می­‌گوید: «برای انبساط طبع و اهتزاز خاطر خواجه بزرگ و خداوندگار سترگ سلاله خواقین عظام و نقاوه خوانین با احتشام مرکز دایره اصالت و محیط فلک جلالت نوباوه بوستان مهتری و نوسرو ریاض سروری روشنی دیده مجد قطب گردون شهامت و نجد، مهر سپهر ابهت و جاه، صهر ستوده شاهنشاه بدراً لسماء النباله و شمساً لفلک الجلاله سید الامراء و الفقراء جناب جلالتمآب اجل اکرم اعظم امیر عادل باذل مؤید مظفر منصور جمال­الاسلام و کهف الانام اعتضادالدوله میرزا مهدیخان ادام الله ایام اعزازه و شکوکته و ابد الله اجلاله و حشتمته و ایده الله بحسن تأییداته برنگاشتم و خاتمه آن نیز برین نام مبارک که مصدر سعادات و مأخذ کرامات است موشح ساختم». (مقدمه کتاب، ص12)

هفت نسخه مورد استفاده در تصحیح شکرستان:

1- نسخه اساس، به شماره 473 در کتابخانه ملی

2- نسخه مت، به شماره 471 در کتابخانه ملی

3- نسخه گل، به شماره 2199 در کاخ گلستان

4- نسخه مج، به شماره 7983 در کتابخانه مجلس

5- نسخه مل، به شماره 4933 در کتابخانه ملک

6- نسخه قد، به شماره 4873 در کتابخانه آستان قدس رضوی

7- نسخه مر، به شماره 5866 در کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی

فهرست مطالب کتاب به این قرار است:

مقدمه

تحقیق در زندگی

علی محمد منشی متخلص به حکیم

درباره کتاب شکرستان

ممدوح علی محمد حکیم در کتاب شکرستان

بخش بندی و حکایات شکرستان

برخی از خصایص سبکی علی محمد حکیم در شکرستان و مقایسه آن با گلستان سعدی

درباره تصحیح حاضر

متن کتاب شکرستان

حکایاتی که در نسخه اساس نیست

تعلیقات

کتابنامه

شکرستان در 223 صفحه در قطع وزیری به چاپ رسیده، و دارای نمونه­ هایی اسکن شده از نسخ خطی آن نیز می­ باشد. ضمناً این کتاب در دو نسخه به شماره ثبت­های 513788 و 513789 در کتابخانه مجلس موجود است.

منبع: کتابخانه مجلس شورای اسلامی


افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید