مفاخر نامه دکتر مهدی محقق

ميراث مكتوب - استاد دكتر مهدى محقق در بهمن ماه 1308 هجرى شمسى در مشهد به دنيا آمدند. تحصيلات خود در دوره ابتدائى و متوسّطه را در تهران گذراندند و از سال 1323 شروع به تحصيلات حوزوى كردن. سپس براى استفاده از محضر استادان بزرگ در سالهاى 1326 و 1327 به مشهد رفتند و علوم حوزوى را در حوزه هاى علميّه مشهد و سپس تهران تا مرحله اجتهاد فراگرفتند و موفّق به اخذ درجه اجتهاد از آيت اللّه كاشف الغطاء و آيت اللّه سيّدمحمّدتقى خوانسارى گرديدند.
در سال 1327 وارد دانشگاه تهران شدند و دوره دكترى الهيّات را در سال 1337 و دكترى رشته زبان و ادبيات فارسى را در سال 1338 به پايان رسانيدند و در سال 1339 پس از شركت در آزمون دانشيارى به عضويت هيأت آموزشى گروه زبان و ادبيّات فارسى دانشگاه تهران درآمدند و پيش از آن به مدّت نُه سال در دبيرستانهاى تهران تدريس كرده بودند كه مدت سه سال از آن را مدير بخش كتب خطّى كتابخانه ملى فرهنگ هم بودند. در سال 1340 از طرف دانشگاه لندن براى تدريس در دانشكده زبانهاى شرقى دعوت شدند و به مدت دو سال در آن ديار به سر بردند. در سال 1345 به مقام استادى دانشگاه تهران نائل آمدند. ايشان طىّ سالهاى 1344ـ1347 و 1355ـ1357 و 1360ـ1361 در دانشگاه مك گيل كانادا به تدريس فلسفه و كلام و عرفان اسلامى پرداختند و در سال 1347 شعبه مؤسّسه مطالعات اسلامى آن دانشگاه را در تهران تأسيس كردند كه نتيجه آن نشر متجاوز از يكصدوشصت كتاب در زمينههاى مختلف علوم اسلامى است كه با همكارى متجاوز از سىتن از استادان داخلى و سى تن از استادان خارجى در مجموعه هاى «سلسله دانش ايرانى»، «تاريخ علوم در اسلام»، «انديشه اسلامى»، «همايش قرطبه و اصفهان» و «زبان و ادب فارسى» فراهم آمده است.
در سال 1350 به عنوان رئيس انجمن استادان زبان و ادبيّات فارسى برگزيده شدند و با استفاده از امكانات مؤسّسه مطالعات اسلامى چهل اثر به استادان آن رشته تقديم داشتند و نيز در همان سال به عنوان عضو هيأت امنا با انجمن فلسفه همكارى كردند و در نشر آثار علمى دانشمندان شيعى ايرانى به وسيله آن انجمن سهيم شدند. پس از بازنشستگى، به مدّت پنجسال، سالى سهماه در كانادا تدريس كردند و پس از آن پنجسال در مؤسّسه بينالمللى انديشه و تمدّن اسلامى مالزى به عنوان «استاد ممتاز فلسفه اسلامى» به تدريس و تحقيق اشتغال ورزيدند و نشر مجموعه اى از متون و تحقيقات در زمينه علوم اسلامى را بنيان نهادند كه تاكنون دوازده مجلّد از آن به وسيله آن مؤسّسه در تهران و كوالالامپور در مجموعه «انديشه اسلامى» منتشر شده است و نيز به دعوت دانشگاه آكسفورد سالى يكماه به تحقيق و مطالعه درباره تاريخ پزشكى اشتغال داشته و برخى از استادان را در راهنمائى رسالههاى دكترى در زمينه علوم اسلامى يارى كرده اند.
پس از انقلاب اسلامى به رياست دانشكده دماوند منصوب شدند و در سال 1361 سازمان دائرةالمعارف تشيّع را پايه ريزى كردند و همچنين پس از انتصاب به عضويت هيأت امناى بنياد دائرةالمعارف بزرگ اسلامى در سال 1362 مدّت دوسال به عنوان مديرعامل، آن نهاد را اداره كردند. از بدو تأسيس فرهنگستان زبان و ادب فارسى در سال 1370 به عضويّت پيوسته آن منصوب گشتند و نيز با عضويّت وابسته فرهنگستان علوم پزشكى در گروه طبّ اسلامى و پزشكى سنّتى همكارى خود را ادامه دادند.
ايشان همچنين در بسيارى از مجامع بين المللى عضويّت دارند از جمله: فرهنگستان زبان عرب مصر، فرهنگستان زبان عرب دمشق، فرهنگستان علوم و تمدّن اسلامى اردن، فرهنگستان علمى هند، انجمن بينالمللى تاريخ پزشكى و انجمن بينالمللى فلسفه در قرون وسطى.
ايشان پديدآورنده بيش از هشتاد عنوان كتاب اعمّ از تأليف و ترجمه و تصحيح و مجموعهمقالات و يكصدوپنجاه مقاله فارسى و عربى و سىوپنج مقاله انگليسى هستند كه اين مقالات در مجلّات دانشگاههاى ايران و نشريّات علمى كشور و همچنين در مجلّات علمى كشورهاى انگلستان و فرانسه و امريكا و ژاپن و ايتاليا و هلند و تركيه و مصر و اردن و لبنان و سوريه و مراكش و افغانستان و پاكستان و هندوستان و ازبكستان و تاجيكستان و تايلند چاپ و منتشر گشته است.
از آثار ايشان كتاب «فيلسوف رى، محمّدبن زكرياى رازى» (انتشارات انجمن آثار ملّى 1349) تأليف درجه اوّل و برنده جايزه در سال 1349 و كتاب «مفتاح الطّبّ» با خلاصه ترجمه انگليسى و فارسى(انتشارات مؤسّسه مطالعات اسلامى دانشگاه تهران ـمكگيل، 1368) برنده جايزه بهترين كتاب سال جمهورى اسلامى ايران در سال 1369 و كتاب «مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران»(انتشارات سروش، 1374) برنده جايزه دوازدهمين جشنواره بين المللى خوارزمى در سال 1377 شده است.
كتاب «ترجمه انگليسى شرح غررالفرائد» يا «شرح منظومه حكمت حاج ملّاهادى سبزوارى» كه استاد محقق با همكارى پروفسور توشىهيكو ايزوتسو تأليف كردند، در سال 1977م/ 1356ه در نيويورك چاپ و سپس به وسيله مركز نشر دانشگاهى و دانشگاه تهران در تهران تجديد چاپ شد. اين كتاب پس از «تفسير مابعدالطّبيعة» ابنرشد، نخستين نظام منسجم فلسفى است كه پس از هشتصدسال از جهان اسلام وارد غرب شده است.
ايشان در سال 1379 موفّق به دريافت نشان درجه دو دانش و در سال 1380 برنده جايزه پيشكسوتان و نيز در همان سال برنده جايزه چهره هاى ماندگار شدند و در سال 1382 نشان درجه يك ادب فارسى، در سال 1384 لوح تقدير ويژه هشتمين دوره جايزه انجمن ترويج علم ايران، در سال 1387 لوح تقدير و جايزه دومين جشنواره فارابى به عنوان «مفاخرپژوه برجسته» و در سال 1390 از طرف بنياد ملّى نخبگان با عنوان «استاد برجسته» جايزه مرحوم علامه طباطبائى را دريافت نمودند.
ايشان اكنون مدير مؤسّسه مطالعات اسلامى دانشگاه تهران دانشگاه مكگيل و رئيس انجمن ترويج زبان و ادب فارسى ايران و عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسى هستند.
استاد محقّق در سال 1378 از طرف هيأت امناى انجمن آثار و مفاخر فرهنگى به رياست هيأت مديره آن انجمن منصوب گشتند. از جمله فعّاليّتهاى ايشان در طول دهسال مديريّت خود در آن مركز، برگزارى صدوشش مراسم بزرگداشت براى نام آوران در عرصه هاى علمى و فرهنگى بود كه براى هريك از آنان بزرگداشت نامه اى هم تأليف مى شد.
پنجاه مجلّد از اين بزرگداشتنامه ها با مقدّمه استاد محقق آغاز مى شود كه استاد در اين پیشگفتارها، يا به شرح اجمالى زندگى و خاطرات آن افراد پرداخته و يا موضوعى كه زمينه فعّاليّت آن افراد بوده، مورد پژوهش و بررسى قرار داده اند.
مجموعة اين پیشگفتارها، به ترتيب از متأخّر به متقدّم همراه با مقاله اى از استاد با عنوان «دهسال با مفاخر علمى و فرهنگى كشور (1378ـ1388)» و نيز فهرست اعلام در مفاخرنامه به اهتمام حمیده حجازی در 409 صفحه منتشر شده است.

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید