جشن نامه آیت الله رضا استادی

ميراث مكتوب - جشن نامه حضرت آیت الله رضا استادی به قلم پژوهشگران حوزۀ نسخه شناسی و فهرست نویسی به کوشش رسول جعفریان منتشر شد.

رسول جعفريان شرحي درباره این مجموعه نوشته و فهرستی از مقالات و رسالات را هم در پایان آورده است.

وي در بخشي از اين جشن نامه مي نويسد:

درگذشته وقتی کسی از قبیله عالمان از دنیا می رفت ومراسمی برای وی برپا می شد، زبان اعتراض باز می شد که چرا تا زنده بود برای ایشان مراسمی نگذاشتید و از او قدردانی نکردید. اشکال واردی بود، و پس از آن، اندک اندک باب شد که برای استادان که در قید حیات بودند، جلساتی برگزار و از آنان تقدیر شد. رسم انتشار جشن نامه هم چند سالی است که در ایران باب شده و ضمن آن دوستان و شاگردان و علاقه مندان یک استاد، لطف کرده مجموعه ای را به احترام آن استاد می نگارند و به چاپ می رسانند. این هم سنت پسندیده ای است و بنده هم به نوبه خود، این سومین جشن نامه ای است که بنا به وظیفه علمی و اخلاقی به چاپ می رسانم. البته در دهه هفتاد، چندین مجلد از مجموعه میراث اسلامی ایران را به احترام استادان بزرگ وقت که در حوزه نسخه شناسی و فهرست نویسی خطی کار کرده بودند، با همت و حمایت مدیر محترم کتابخانه مرحوم آیت الله العظمی مرعشی یعنی آقازاده محترم ایشان حضرت دکتر سید محمود مرعشی منتشر کردم.
در میان اساتیدی که من دیده ام، کم نبودند انسانهای وارسته و عالمی که انسان وار عاشق علم و اخلاق بودند و طول زندگیشان را صرف رسالتی کردند که در عالم طلبگی آن را اصل می دانستند. از میان آنان که برخی به رحمت حق پیوسته اند می توانم به دو استاد برجسته ام مرحوم آیت الله سید مهدی روحانی و آیت الله احمدی میانجی اشاره کنم که آیت اخلاق و انسانیت و در عین حال دانش اندوزی و مردم داری بودند. در میان زندگان نیز، استوانه های با ارزش کم نیستند، کسانی که از هر حیث شایسته ارج گذاری اند و کمترین کاری که از طرف افرادی چون بنده می توان به احترامشان کرد همین است که مجموعه ای به احترامشان تدوین شده و انتشار یابد.

آقای آیت الله رضا استادی از این جمله چهره هاست که از نظر بنده، که قریب 33 سال است ایشان را می شناسم، همواره طالب علم بوده و آنی از خواندن و نوشتن و تدریس باز نمانده است.
این مجموعه با همیاری دوستان و علاقه مندان به ایشان، به احترام مقام استادی شان فراهم آمده و شامل بیش از 40 مقاله و رساله تصحیحی است. مطمئن هستم، قدر ایشان، بیش از این قدر است، اما بر اساس ان الهدایا علی مقدار مهدیها، مجموعه حاضر را به ایشان تقدیم می کنم.

آنچه در پی می آید مقدمه ای است که بر این مجموعه نوشته ام و اندکی در باره شخصت جنابشان سخن گفته ام. به دنبال آن فهرستی از عناوین رساله ها و مقالات همراه با نام مولفان آنها درج شده است. این مقالات ارجمند هر کدام روشنگر نکته ای یا حاوی تصحیح نسخه ای ارزشمند است که مسلما بکار پژوهشگران در حوزه های مختلف کتابشناسی و کلام و تاریخ و جز آن می آید. شماره های برابر هر مقاله صفحه آغازین مقاله در مجموعه بوده و کتاب در 1080 صفحه تدوین شده است. امیدوارم روزهای آتی برای فروش در تهران به انتشارات توس واگذار شود.

زی طلبگی و آقای استادی

زیّ طلبگی تعبیری است که بیش از هر مفهوم دیگری می‌تواند چارچوب زندگی سالم طلبگی، آخوندی و علمایی را تعریف کند. اساس این مفهوم در این است که وقتی کسی در لباس عالم روحانی دین قرار گرفت، عمیقا بداند و باور کند که رفتن در این راه، الزاماتی دارد که تنها رعایت آنهاست که می‌تواند از او یک شخصیت معتدل، موقّر و همزمان مقیّد را بسازد. برای او دانستن این نکته هم بس مهم است که می‌بایست یک عمر در این چارچوب بماند و به رغم سنگینی بار مسؤولیت داشتن این لباس، با طیب خاطر به آن وفادار باشد.

ساده باید گفت: «زی طلبگی» تنها جنبه‌ی مالی ندارد، بلکه چارچوبی تمام عیار برای داشتن تقیّد نسبت به تمامی لوازم بودن در این لباس اعم از علمی، اخلاقی و تبلیغی است.
در درجه‌ی اوّل، علاقه داشتن به دانش اندوزی مداوم و فراگرفتن آنچه برای یک طلبه به عنوان هادی مردم و در مسیر اجتهاد دینی اهمیت دارد، مطرح است.

در کنار آن تقیّد به اخلاق طلبگی و رعایت آداب عرفی آن است که داشتن وزانت و آرامش و متانت و سربزیری و پرهیز از جار و جنجال و داشتن تحمل بالاست. حتی همین که در رفت و آمد در کوچه و بازار رعایت ادب را بکند، با مردمان، معاشرت سالم داشته باشد، به کوچک و بزرگ سلام کند، و کاری نکند که معنایش دور شدن یا حتی فاصله گرفتن از عالم آخوندی باشد... و اموری از این قبیل که در اصطلاح علما آن را مروَت می‌گویند.

صد البته در زمینه مالی، مسؤولیت سنگین است. اقتضای زیّ طلبگی آن است که همه گونه اعتدالی را رعایت کند. فقر نه در اینجا و نه جای دیگر افتخار نیست، به عکس، تلاش کردن برای خانواده، در هر شغل و مرامی که باشی، امری مقبول و پسندیده است، اما ورود در اشرافیت، چه از طرف خود روحانی چه خانواده او امری است که با زیّ طلبگی میانه‌ای ندارد. داشتن یک زندگی سالم مالی، آنچنان که روحانی از دسترنج طلبگی خود بهره برد و از اموال بیت المال که در اختیار اوست سوء استفاده نکند، و خانه و کاشانه‌ی آن چنانی برای خود و اهل بیت خویش فراهم نیاورد، مصداق واضح زیّ طلبگی است.

زیّ طلبگی، به جز تحصیل، اقتضاءات دیگر علمی و ترویجی هم دارد. تقیّد یک روحانی به مسجد و منبر، حفظ ادبیات زبانی برای برقراری تفاهم با عامه، و حتی به رغم انجام کارهای علمی سنگین و متفاوت، از اموری است که می‌تواند مصداق زی طلبگی باشد. در این باره زیاد می‌توان نوشت، اما نباید آن را سخت کرد. چون بخشی از این امور به توانایی‌های خود فرد باز می گردد.

بسیاری از علما و فضلا، از جهاتی زیّ طلبگی را رعایت می کنند، اما اندکند آنان که وقتی براندازشان می کنیم، غالب جهات زیّ طلبگی را همزمان در آنان مشاهده کنیم. این که درس طلبگی را خوب خوانده باشد، ادب مردمی آن را فرا گرفته باشد و رعایت کند، تدریس را در طول عمر علمی خود رها نکند، همزمان دارای جنبه های علمی و تبلیغات دینی میان مردم باشد، حرص در مال اندوزی و اشرافیت نداشته باشد، سراسر زندگی اش را وقف تلاش آخوندی و تربیتی کرده و از هر ابزار و وسیله ای، از کتاب نویسی و مقاله نویسی گرفته تا تدریس و منبر، در ترویج باورهایش استفاده کرده باشد، و مهم‌تر از همه، فردی معتدل باشد، این ها اموری است که تقریبا به صورت جامع در حضرت آقای استادی می توان ملاحظه کرد.

بنده ایشان را مصداق تمام و کمال زی طلبگی می دانم و طی بیش از سی و پنج سال، از اولین روزهایی که در سال 1359 در موسسه در راه حق رفتم (و همیشه ایشان را در کنار آیت الله خرازی، آن مرد متواضع و عالم فرهیخته هم، برانداز می کردم) و بعدها که به هر مناسبت با ایشان معاشرت و برخورد داشتم، گواهی می دهم که حضرت‌شان از معدود شخصیت‌هایی است که همه خوبی‌های طلبگی و آخوندی را یکجا در خود دارد. برخی از این جنبه ها که مطمئن هستم بسیاری از دوستان ما در مورد آقای استادی در این که متخلّق به آن امور است، با بنده همداستانند، داشتن احتیاط در زندگی، رعایت مسائل مالی و اخلاقی، احترام به علم و عالم، قناعت پیشگی، سخت کوشی در علم، داشتن تواضع، و روحیه انعطاف در مسائل علمی است. فعالیت ایشان در عرصه های مختلف، آنچه ما همواره شاهد آن بودیم، با توجه به روحیه تعهد و سخت کوشی ایشان، از امتیازات جدی‌شان است.

خاطرات چاپ شده ایشان، نمونه‌ای آشکار از شخصیت منعطف و روشن و صریح ایشان، و در عین حال فعال در عرصه طلبگی است که بر هر طلبه ای لازم است یک بار آن را مرور کند. خوشبختانه در سالهای اخیر نیز، جناب آقای استادی، همواره اعتدال را حفظ کرده و هیچ گاه این مشی را حتی در اوج فشارها رها نکردند.

بنده بر خود فرض دانستم به پاس احترام به این شخصیت اخلاقی و علمی که وجودشان بسیار ذی‌جود و از جهاتی بسان کبریت احمر است، بویژه در جنبه های علمی که عمری رنج برده و آثاری با ارزش پدید آورده اند، با استمداد از دوستان، این مجموعه مقاله را فراهم کرده و علی الرسم به عنوان جشن نامه به ایشان تقدیم کنم.

مطمئن هستم در اصل، تنها خداوند متعال است که می‌تواند به طور شایسته پاداش بزرگواری این قبیل عالمان قبیله و قبله دین و همه پاکان را بدهد، اما ما بندگان ناچیز هم می بایست سپاسگزار باشیم و این کمترین کاری بود که از عهده بنده خدا ساخته بود.

حمایت‌های بی‌دریغ دوستان و در رأس آنها، سرور ارجمند جناب حجت الاسلام و المسلمین شهرستانی ـ زیده عزه و زاد شرفه ـ‌ مشوّق جدی برای انجام این کار بود. اگر خبط و خطایی در این مجموعه هست، ناشی از بی دقتی این بنده خداست که امیدوارم به نظر بخشایش و دوستانه به آن نگریسته و به اینجانب یاد شود.

فهرست مقالات

مصاحبه با آیت الله رضا استادی 11

تفسیری بدیع / محمدعلی مهدوی راد 39

پدیده ارجاع به کتاب‌های خیالی و ساختگی/ مهدی مهریزی 65

مجادلاتی درباره‏ی نماز جمعه در روزگار طهماسب / استوارت / محمدکاظم رحمتی 87

مشرق السعدين و شرح حديث «من عرف نفسه» / علی صدرايی خويی 145

نگاه سنایی غزنوی و خواجه رشیدالدین فضل الله به امویان / رسول جعفریان 175

قلمرو وحی در قرآن کریم / جواد ورعی 191

محمد بن حُمَید و تصویری متفاوت از دعوت وهابی / محمد حسین رفیعی 207

مستجيزين و مجازين از شيخ احمد احسائی / هادی مکارم 223

چند سند درباره‏‏ وقف در دوره‏ی کریم‏خان زند / فرشته کوشکی 265

رفع المنازعه و الخلاف لتخلیص... / سید حیدر آملی / محمد برکت 281

بررسی سیر تحول قضاوت زنان در فقه / محمد سروش محلاتی 355

تاریخ ولادت و وفات حضرت فاطمه معصومه (س) / سید ضیاء مرتضوی 369

نگاهی دیگر به سكه‌های ولایت‌عهدی امام رضا(ع) / حسن رضایی باغ بیدی 397

دوازده قصیده منقبتی چاپ نشده از دوازده شاعر / عباس رستاخیز / رضا باقریان موحد 407

مسأله‌ی مرز مریوان و هورامان در دوره‌ی قاجار / مظهر ادوای 465

مختصر التواريخ الإسلامیه / به کوشش جودت القزوینی 499

سفرنامه‌ی اصفهان / عیسی لواسانی / سعیده سلطانی مقدم 511

پیشفرض های موردِ نیاز در بررسی موضوعِ عدمِ تحریفِ قرآن / کاظم استادی 535

ساكب العبرات/ قوام الدین سیفی قزوینی / محمد حسین نجفی 561

مهدویت و گنجینه‏های طالقان / سین و. آنتونی / مریم کمالی 573

آيت‌الله سردار كابلی چهره‌ای جليل القدر و ناشناخته / ابوالفضل عرب زاده 603

رساله تشکر نعمت شش جهتی مظفریه / به کوشش حمیده سلطانی مقدم 639

کتیبه‏های اسلامی مسجد « شی آن» / محمد باقر وثوقی / وانگ چینگ 657

بررسی شواهد تشيَع اسامة بن منقذ / احمد خامه یار 675

مواقف النبی (ص) تجاه ابی طالب علیه السلام / محمد مهدی صباحی 691

سلیمان بن داود منقری و دفتر حدیثی او / محمد کاظم رحمتی 707

درباره‏ی ذات معقول / علی قیصری 717

هندویی نَفْط‎اندازی همی آموخت / جویا جهانبخش... 725

فرهنگ لغات عامیانه: جامع اللغه فی تکمیل الانسان / سید علی آل داود 779

قواعد سلطانی / سلطان محمد کاشانی / رسول جعفریان 809

رساله در زيج مراغه و تاريخ رصد خانه آن / علی قلی میرزا / احسان مقدس 887

بحرالغرائب حلیمی و دستنویسی نفیس از آن در ایران / یوسف بیگ بابا پور 897

فهرست خود نوشت ملا محمدکاظم هزار جریبی / علی اکبر صفری 907

خلاصه احوال بانو بیگم (ممتاز محل) / به کوشش اکرم حسن آبادی 921

جایگاه «تسلیم» در نماز از نگاه مذاهب خمسه فقهی / عبدالله فرهی 943

تاریخچه دبستان دولتی ایرانیان کربلا / احمد مشکوة کرمانی / علی اکبر صفری 959

مشق نسخه شناسی / ایرج افشار / نادر مطلبی کاشانی 991

نسخه های مختلف و تصحیح های تفسیر وزیر مغربی / مرتضی کریمی نیا 1001

شمع المجالس (شمع و دمع) / علی فاضلی 1025

دستنویسی از صحیفه سجادیه به خط یاقوت مستعصمی / محمد حسین حکیم 1049

تصاویر 1067

جشن نامه آیت الله استادی، به کوشش رسول جعفریان، قم، کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران و نشر مورخ

منبع: کتابخانه تخصصی تاریخ ایران و اسلام


افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید