نگاشته دکتر محمد دبیرسیاقی

به یاد علّامه مرحوم محمدتقی جعفری

نگاشته دکتر محمد دبیرسیاقی
میراث مکتوب - نام نیکو گر بماند ز آدمی به کزو ماند سرای زرنگار
این روزها در برنامه رادیو فرهنگ به مناسبتی از استاد عالی مقدار مرحوم محمدتقی جعفری و کارهای علمی و فرهنگی و اجتماعی و اخلاقی و دینی ایشان بسیار یاد و ذکر خیر می شود و نیز در همان برنامه ها از زبان دانشمندانی که با آن مرحوم همزمان و معاشر بوده اند و نیز از مصاحبه با فرزندان برومند آن شادروان مطالبی در خور نقل و توجه و آموزنده بیان می گردد که بر سودمندی برنامه و غنای مباحث می‌افزاید. نگارنده گمان دارد از زمان اقامت استاد مرحوم در تهران یکی از دیرینه ترین افراد باشد که توفیق آشنایی و مصاحبت و سپس مجالست با ایشان و نیز استفاده از بیانات آموزنده و سودمند آن بزرگ مرد در برنامه های تلویزیونی را داشته است و جا دارد به اختصارِ تمام از آن آشنائی و مجالست و بهره وری از برنامه های تلویزیونی ایشان یاد نماید و وقت خود و احیاناً وقت خوانندگان گرامی این مقال را خوش سازد.
در خیابان ناصرخسرو تهران و در سمت راست ابتدای کوچه خدا بنده لو چاپخانه مجهزی با نام دارندۀ آن «حیدری» دور تا دور دیوارهای دفتر به فاصلۀ یک متر از سقف قفسه بندی شیشه ای شده بود و در آنها نسخه ای از کتابها و مجلّه ها و نشریاتی که در چاپخانه طبع و صحافی و آمادۀ ارسال به بازار می شد آنجا نگهداری می شد.
حیاط چاپخانه در سمت شمال دو طبقه بود و طبقه بالائی آن اختصاص به حروفچینی داشت. ماشین آلات چاپ و نیز بخش صحافی و جایگاه نگهداری کاغذ و دیگر لوازم و نیز باطله های چاپ که هر کدام جای خاص خود را داشتند. در این چاپخانه بود که نگارنده در زمان تصدّی ادارۀ اصناف و پیشه وران، پیشکاری دارائی تهران واقع در ضلع چهارم از ساختمانهای چهارگانه با طبقات پنجگانه مختص وزارت دارائی به مناسبت مراجعه مرحوم حیدری مدیر چاپخانه برای امر مالیاتی خود و نیز چاپ شدن دو مجموعه مالیاتی که تهیه کرده بودم در چاپخانه ایشان و بالنتیجه آمد و شد به آن مطبعه با دو تن از مفاخر فرهنگی مذهبی آشنا و از محضرشان بهره مندی یافتم. یکی علّامه مرحوم امینی مؤلف کتاب مفصل الغدیر و دیگری مرحوم علّامه جعفری که آنجا یکی از آثار با ارج خود را طبع می کردند و به تناوب از افاضات آن دو بزرگوار بهره مند می گشتم.
از هیئت امنای موقوفات مرحوم دکتر محمود افشار یزدی در شمیران یکی هم مرحوم سرتیپ اسفندیاری فرزند شادروان محتشم السلطنۀ اسفندیاری رئیس اسبق مجلس شوری بود..... به مناسبت آنکه محل لغتنامه دهخدا در شمیران جزء موقوفات مرحوم دکتر افشار بود ماهی یک بار از افرادی که با موقوفات و هیئت امنای ایشان مرتبط بودند در آن محل با صفا دعوت به عمل می آورد و آنجا بود که بار دیگر از افادات علّامه مرحوم جعفری بهره مندی می یافتیم و مصاحبت ایشان لذت غذاهای لذیذ .... را دو چندان می ساخت.
پس از درگذشت علامه مرحوم دهخدا در اسفندماه 1334 شمسی روزی مرحوم جعفری به محل لغتنامه آمدند و پس از ملاحظه فیشهای لغت نامه فارسی تهیه شده و در بسته های منظم در قفسه ها چیده بودیم ، مطالبی در خصوص کار دهخدا بیان کردند، که آن همه را در همان ایام بنده طی مقاله ای در یکی مجلات طبع و نشر کردم. اینجا به اختصار یادآور می شود؛ فرمودند:
«پیشینیان در امور فرهنگی و علمی و تاریخی و اجتماعی و دینی دارای کارهای ارزنده و نمایان و ماندنی هستند، اما هر کس برای خود و به نام خود کار کرده است. تنها علّامه دهخدا اول کسی است که کار فردی را به کار گروهی و اجتماعی تبدیل کرده است و به عبارت بهتر آن مرحوم «من» را «ما» ساخته و لغتنامه آن تألیف عظیم را زیر نظر خود اما به یاری همکاران و یا به تعبیر خود ایشان دستیاران آن جامعه فارسی دان و فارسی خوان و فارسی زبان نموده است. البته نه آن «ما» که در فرمانها می نوشتند و به یک تن بازگشت داشت. آن «ما» که مصداق «ما یکی روحیم اندر دو بدن» است. بدنهای با روح های واحد و نظر واحد «اتفاق کلمه». ......
روانش با اولیاء الله محشور باد.

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید