شرح کتاب النجاة لابن سینا (قسم منطق)

میراث مکتوب - کتاب حاضر شرحى است بر بخش منطق نجاة اثر ارزشمند فيلسوف بزرگ اسلامى ابوعلى سينا كه توسط فخرالدين اسفراينى نوشته شده است.


مؤلّف متن كتاب نجاة، ابوعلى حسين بن عبداللّه‏ بن سينا (428 ـ 370 ه ق)، ملقّب به شيخ الرئيس و مشهور به ابن سينا است. دانشمند، فيلسوف، طبيب، رياضى‌دان ايرانى متجاوز از 120 كتاب و رساله تأليف كرده كه مشهورترين آنها عبارتند از: كتاب قانون در طبّ، كتاب شفاء كه در حكم يك دائرة المعارف فلسفى است،  الإشارات  و التنبيهات، دانشنامة علائى، نجاة و ... وی پس از مسافرت‌ها و سختی‌های فراوان در تاريخ 428 وفات يافت و در همدان مدفون گرديد.


شارحان كتاب النجاة: 1ـ امام ابوبكر ابوعلى محمّد بن على حارثان سرخسى؛ 2 ـ فريد خراسان، على بن زيد بيهقى؛  3 ـ امام فخرالدين محمد رازى؛ 4 ـ ميرزا ابراهيم پسر ميرزا حسين حسينى همدانى؛ 5 ـ صدرالمتألّهين المولى صدرالدين محمد بن ابراهيم شيرازى؛ 6 ـ فخرالدين محمّد بن على بن أبى نصراسفراينى نيشابورى در گذشته 760، شارح كتاب حاضر. متأسفانه درباره شرح حال و شخصيت علمى وى اطلاعات زيادى در دست نداريم. مى‏دانيم اهل اسفراين از نواحى نيشابور است كه اسم قديمى آن مهرجان بوده است.


بخش منطق کتاب نجاة با تقسيم «علم» به تصور و تصديق آغاز مى‏شود و با مباحث مغالطه پايان می‌‏يابد. اما بخش هاى نه گانه منطق از هم تفكيك و بخش بندى نشده است... ابن سینا در اين كتاب، بندهاى مباحث و مسائل منطقى را با عنوان «فصل» از يكديگر جدا مى‏كند و از منطق ارسطوئى تنها به آن بخش‏ها كه در دانش فلسفه به عنوان مبادى مورد استفاده است، مى‏پردازد و از پرداختن به مباحث غير مربوط به فلسفه، مانند جدل، خطابه و شعر چشم پوشى مى‏كند.


متن كتاب پس از بسمله اينگونه آغاز مى‏شود: «سبحان من لا يعرف حقّ معرفته إلاّ بالعجز عن معرفته ولا يقضى حقّ شكره و حمده إلاّ بالقصور عن شكره و حمده ...». سپس متن كتاب با عبارت «قال الشيخ الرئيس أبوعلى الحسين بن عبداللّه‏ بن سينا ـ قدّس اللّه‏ روحه ـ» شروع مى‏شود، و شرح كتاب هم با عبارت «قال الإمام الأجلّ الفاضل فخر الدين، قطب الإسلام والمسلمين، بقيّة المحقّقين، محمّد بن على بن أبي نصر الإسفراينى، ثمّ النيشابورى، ادام اللّه‏ فضائله ـ ...» ادامه مى‏يابد.


به طور كلّى در همه سر فصل‏های متن كتاب با عبارت «قال الشيخ» و شرح با عنوان «التفسير» و عبارت «قال أيده اللّه‏» شروع مى‏شود و شارح، تعداد هفت فصل كوتاه در حدود چهار صفحه از اواسط كتاب را از قلم انداخته و همچنین در برخى از موارد به نظريات متفاوت منطق دانان ديگر اشاره نموده است. به خصوص شبهات و مناقشه‏هاى امام فخررازى، استاد خود را در موارد متعدد به تفصيل آورده و به حلّ آنها پرداخته است.


محققان محترم در مقدمة کتاب به معرفی پنج نسخه خطی موجود پرداخته و همچنین تصاویری از آن ارائه داده‌اند. در متن کتاب نیز نسخه‌ها مقابله شده و اختلاف نسخ در پاورقی ذکر گردیده است. همچنین در پایان، فهرستی از اصطلاحات بر آن افزوده‌اند.


شرح کتاب النجاة لابن سینا (قسم منطق) تألیف فخرالدین الاسفراینی النیشابوری؛ تقدیم و تحقیق: دکتر مقصود محمدی – عزت‌الملوک قاسم قاضی به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با قیمت 200000 ریال به چاپ رسیده است.


منبع: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید