همایون نامۀ زجاجی و شاهنامه

میراث مکتوب - همایون نامه منظومه ای به بحر متقارب و در حدود شصت هزار بیت است که سراینده ای به نام زجاجی آن را در سدۀ هفتم سروده است.

موضوع این اثر با ولادت پیامبر (ص) و رویدادهای صدر اسلام آغاز می شود و با گزارش تاریخ اسلام و ایران تا روزگار ارسلان بن طغرل سلجوقی – البته با افتادگی هایی در روند روایت حوادث - ادامه می یابد. این منظومه دو بخش دارد و تنها نسخۀ فعلاً شناخته شده از نیمۀ دوم آن ناقص است و ابیات در پایان ناتمام مانده است .

همایون نامه به رغم قدمت و حجم آن از منظومه های نسبتاً ناشناخته و کمتر توجه شدۀ ادب فارسی است . در این مقاله موضوع توجهات آن به فردوسی و انواعِ تأثراتش از شاهنامه- که الگوی ادبی این اثر و همۀ منظومه های هم وزن آن پس از سدۀ چهارم است- در سه بخش: 1.فردوسی و شاهنامه در همایون نامه 2. نام ها و داستان های شاهنامه شاهنامه ای در همایون نامه و 3. تأثر و تقلید زجاجی از سبک فردوسی، بررسی شده است. همچنین با ذکر و تحلیل شواهد گوناگون نشان داده شده که زجاجی آشناییِ دقیقی با زبان و محتوای حماسۀ ملّی ایران داشته و با وجود نقد شخصیت ها و داستان های پیش از اسلام (مغانۀ) آن و دعوت مخاطبانش به توجه به اخبار دینی و مذهبی به جای آن ها، به ادبیت سخن فردوسی معترف و معتقد بوده و بسیار از آن متأثر شده است.

متن کامل این مقاله نوشتۀ سجاد آیدنلو که در مجلۀ متن شناسي ادب فارسي (دورۀ جديد، شماره ۴، (پياپي ۲۴ ) زمستان )۱۳۹۳ اینجا بخوانید.

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید