برخی روايات نقالی و شفاهی در ملحقات نسخ و چاپ های شاهنامه

میراث مکتوب - قراین و شواهدِ موجود در برخی منابع نشان می دهد كه احتمالاً در سده های ششم و هفتمِ هجری روایتهای شفاهی و نقالی از بعضی داستانهای شاهنامه وجود داشته است. بر این اساس و به استنادِ گستردگی روایات نقالی با موضوع ملی و پهلوانی در سنت داستانی ایران- كه بخشی به صورت مكتوب به دست ما رسیده و بهری دیگر به اقتضای ماهیتِ شفاهی فراموش شده است - در این مقاله این فرضیه محتمل و درخورِ بررسی مطرح شده كه شاید ماخذِ شماری از ابیات، قطعات و روایاتِ الحاقی در نسخ و چاپهای شاهنامه، میراثِ ادبِ شفاهی- مردمی بوده است و كاتبان، مالكان یا خوانندگانِ بعضی دست نویسها آنها را از گزارشهای شفاهی نقالان شنیده و پس از نظم در قالب قطعاتِ كوتاه و بلند بر متن یا حاشیه نسخ افزوده اند. نگارنده با تحقیق در زیرنویسهای شاهنامه تصحیح دكتر خالقی مطلق و همكارانشان، متن و حواشی نسخه های سن ژوزف، سعدلو، حاشیه ظفرنامه، متن و ملحقاتِ چاپهای مسكو، بروخیم، دكتر دبیرسیاقی و بعضی چاپهای سنگی و دست نویسهای متاخر، بیست و شش داستان و قطعه الحاقی را با توجه به قراینی مانند نبودن پیشینه ای از آن روایتها در منابعِ ادبی و تاریخی كهن، وجود گزارش/ گزارشهایی از آنها در طومارهای نقالی و داستانهای شفاهی- مردمی، داشتنِ عناصر و ساختارِ روایات نقالی و... به احتمال از داستانهای مایه گرفته از روایتهای نقالی و شفاهی معرفی كرده كه به صورت منظوم در دست نویسها و چاپهای شاهنامه حفظ شده است.

متن کامل این مقاله که در دوفصلنامۀ فرهنگ و ادبيات عامه سال سوم، شمارۀ 5 ، بهار و تابستان 1394 منتشر شده است اینجا بخوانید.

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید