مقصود جهان

میراث مکتوب - محمود میرزا قاجار پسر پانزدهم و جهان شاه میرزا پسر سی و سوم فتحعلی شاه قاجارند. هردو برادر سال ها در لرستان حاکم بودند و جهان شاه میرزا برادر کوچک تر بعدها به لرستان نزد محمودمیرزا آمد. از این رو برای آشنایی برادر کوچک تر خود بعدها – جهان شاه میرزا – با منطقۀ لرستان این رساله را نوشته و آن را مقصود جهان نام نهاده برادر جانا در شروع عبارت خطاب به جهان میرزاست.

این کتاب از دیدگاه تاریخی و ادبی درخورد تحقیق محققان است؛ از جمله آن که به ریشه های اختلاف جنگ شاهزادگان قاجار در غرب کشور، بعد از وفات محمدعلی میرزا دولتشاه می پردازد و بسیار گسترده تر از تواریخ دیگر هم عصر خود به آن اشاره می نماید چرا که محمدمیرزا ، خود یکی از طرف های این جنگ خانگی به شمار می آمد.

جنبۀ دیگر تاریخی اهمیت این کتاب که در منابع دیگر و تواریخ محلی به چشم نمی خورد عنوان نمودن شجرۀ نسب امرای لرستان فیلی بعد از اتابکان لر کوچک است. از عهد شاهوردی خان در 1006 ه.ق در زمان شاه عباس اول صفوی تا عهد فتحعلی شاه قاجار ولی متأسفانه نگارنده شرح و بسطی از تک تک آنان ارائه نداده است.

این رساله ، اگرچه از حاکمان گذشتۀ لرستان نام برده و در آن ابنیۀ تاریخی و امام زاده ها و معجزات آنان و اعتقادات مردم بیان می شود، اما تاریخ کاملی نیست و همگی مطالب به اختصار نگاشته شده تا رسالۀ کوچکی در شناخت لرستان از جهت برادرش جهانشاه میرزا ارائه دهد، از این رو این کتاب را باید رساله ای در جغرافیای تاریخی لرستان نامید.

این کتاب نخستین بار در سال 1387 در مجموعۀ رسائل گنجینۀ بهارستان تاریخ 2 قاجار به کوشش دکتر سید سعید میرمحمدصادق چاپ و منتشر شده است.

محمود میرزا قاجار، مقصود جهان، تصحیح: ناصر افشارفر، تهران، آژنگ، 108 صفحه، قطع: وزیری، بها: 120000 ریال، 1396.