مهرها و نقش مهرها در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران

میراث مکتوب - مُهرها و نقش مُهرها در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران تالیف محمدجواد جدی که از سوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران منتشر شده است.

فهرست نویسی، بازخوانی و معرفی مهرهای به یادگار مانده و نیز نقش مهرهای موجود بر اسناد و نسخ گوناگون تنها گام نخست و سرآغاز شناسایی صاحبان آنها و کار تحلیلی بر روی آنها ست. پیشینه مهرهای موجود در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران شامل مجموع مهرهای م وجود در کتابخانه قدیم معارف؛ سلطنتی و دارالفنون است که به بخش نسخ خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی منتقل شده است.

تعداد این مهرها و نگین ها 102 قطعه است که در معرفی آنها تقدم تاریخی وضع و به کارگیری خطوط گوناگون رعایت شده است و به ترتیب مهرهای به خط کوفی، ثلث، نسخ، طغرا، و سپس نستعلیق آن هم با در نظر گرفتن اولویت کیفیت و ارزش هنری شان معرفی شده اند.

شماره کد، جنس، شکل، اندازه، وزن، نوع حکاکی، شیوه حکاکی در معرفی مهرها مدنظر بوده است.

از میان 102 نگین حکاکی شده مجموعه مهرها و نگین های موجود در بخش مخزن نسخ خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی تعداد نه تا از آنها در دو روی خود دارای حکاکی هستند و به عبارتی دیگر در این مجموعه با 111 صورت حکاکی شده روبروایم که 11 تای آنها مهر نبوده و از راست حکاکی شده اند.

از میان 100 مهر موجود یک مهر نشان رومی متعلق به دوران پیش از اسلام که دورو بوده و روی دیگر آن به خط کوفی است، 20 مهر به خط کوفی مربوط به قرون ابتدایی اسلامی، 21 مهر و نگین به خط ثلث و نسخ، 8 مهر به خط طغرا و 62 مهر و نگین به خط نستعلیق اند که در میان آنها سه مهر به نام خانم هاست.

جدی، محمدجواد، مهرها و نقش مهر در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، تهران، سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، 228 صفحه، قطع: وزیری، بها: 850000 ریال، 1396.