وحید سبزیان پور

«خر داغ کردن»: یک ضرب المثل ایرانی در امثال و حکم دهخدا

وحید سبزیان پور
میراث مکتوب- دهخدا (1363: 2/727) در ذیل ضرب المثل «خر داغ می کنند، کبابی در کار نیست» نوشته است: «در معنی مثلی، طمعی بیجاست». آن گاه بدون شرح و ترجمه، دو عبارت عربی زیر را نقل کرده است:
- لا تَتْبَعَنْ كُلَّ دُخانٍ تَرَى / فالنَّارُ قدْ توقَدُ لِلكَيّ
- رُبَّ نارٍ كَيٍّ خِيلَتْ نارَ شَيءٍ.
این مضمون از امثال ایرانیان باستان است که به ادب عربی نفوذ کرده است، زیرا جاحظ (1968: 39) می گوید: «يقول العرب: طالِبُ الفَلاحِ كالضَّارِبِ بِالْقِداحِ؛ سَهمٌ لَهُ وَ سهمٌ عَلَيهِ»: «طالب نجات مانند قمارباز است گاه (تیر قمار) به نفع او و گاه به ضرر اوست.» جاحظ در ادامه به عنوان شاهدی از امثال ایرانی، جمله ای فارسی را که الفاظ آن کمی ناآشنا است نقل می کند: «نه هرجا كه دوذ آيد دير برتك توكداني نهند» سپس مثل فارسی را این گونه به عربی ترجمه می کند: «لَيسَ كُلُّ دُخَانٍ طَبِيخٍ رُبَّمَا كانَ دُخانُ كَيٍّ»: «هر دودی از آشپزی نیست ممکن است از داغ کردن باشد.»

برای بهره گیری از ادامه مطلب، روی «دریافت فایل» کلیک کنید.



دريافت فايل


افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
جهت اطلاع از آخرین اخبار و مطالب ثبت‌نام نمائید