فهرست‌نویسی بیش از 2 میلیون برگ سند در همدان

میراث مکتوب- علیرضا تکلو مدیر سازمان اسناد و کتابخانه ملی مرکز همدان، در آیین افتتاح «نمایشگاه تاریخ محلی منطقه غرب کشور (همدان)» که عصر دیروز با حضور اشرف بروجردی در موزه کتاب و میراث مستند کتابخانه ملی ایران برگزار شد، اظهار داشت: از سال 1371 که مرکز اسناد همدان به عنوان اولین مدیریت منطقه ای کار خود را آغاز کرد، همواره در تلاش بوده است که ضمن تعیین تکلیف اوراق راکد دستگاه های دولتی، مکتوبات با ارزش تاریخی را جمع آوری و پس از انجام امور آزمایشگاهی، طبقه بندی، فهرست نویسی، تهیه نسخه دیجیتال و بارگزاری اطلاعات آنها در وب سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با سهولت هر چه بهتر در اختیار سند پژوهان قرار دهد.

مدیر سازمان اسناد و کتابخانه ملی مرکز همدان، ادامه داد: این نمایشگاه به همت مدیریت منطقه غرب کشور(همدان)، اداره کل حوزه ریاست و روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، موزه کتاب و میراث مستند ایران، استانداری همدان، شهرداری همدان، اداره کل اوقاف و امور خیریه، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان و بنیاد بوعلی، در راستای سیاست های کلی سازمان جهت معرفی و شناسایی دستاوردهای تاریخی و فرهنگی ایران اسلامی برگزار شده است.

تکلو خاطرنشان کرد: در این نمایشگاه بخشی از کتب خطی، اسناد، عکس ها و آثار مکتوب مرتبط با تاریخ و فرهنگ استان همدان در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.

وی گفت: آنچه امروز ضروری به نظر می‌رسد و از فرصت گردهمایی بزرگان همدان، می‌توان حسن استفاده و آن را مطرح کرد، این است که همانطور که استحضار دارید کتاب های خطی و اسناد فراوان با ارزشی در اختیار مردم و در گنجه ها و صندوقچه ها نگهداری می شود. لازم است همه آنها ضمن انتقال به محیطی امن و مطلوب، در اختیار همه محققان و پژوهشگران قرار داده شود.

مدیر سازمان اسناد و کتابخانه ملی مرکز همدان، افزود: در حال حاضر به عنوان مثال در استان همدان بعضی از مجموعه ها مکانی را به عنوان موزه و گنجینه اسناد تشکیل داده و کتابهای قدیمی در اختیار خود را با توجه به امکانات محدود خود، به صورت ناصحیح یا نسبتا صحیح، نگهداری می کنند.

تکلو خاطرنشان کرد: از همه شما فعالان و دلسوزان فرهنگ و تاریخ کشور، در عرصه های مختلف سیاسی، فرهنگی، دانشگاهی  و غیره تقاضا می شود برای ایجاد این مجتمع که به نوعی علاوه بر یک فرصت علمی و تحقیقاتی می‌تواند به عنوان موزه اسناد و نسخ خطی به یک فرصت گردشگری نیز تبدیل شود ما را یاری کنید.

وی افزود: در مرحله اول زمین مورد نیاز مجتمع مذکور به وسعت دو هزار متر مربع از سوی استانداری همدان اختصاص داده شده است که ساخت و تجهیز آن توجه ویژه سایرین را می طلبد.

در ادامه این نشست نجفقلی حبیبی استاد دانشگاه، اظهار داشت: اهمیت و جایگاه کتاب «قانون» نوشته ابن سینا تقریبا بر هیچ کسی پوشیده نیست و اینکه چه جایگاهی در علم پزشکی دنیا دارد اما این کتاب چندین بار در کشور مصر و نقاط مختلف دنیا به شکل نفیس چاپ شده است اما پر از اشتباهات است.

 وی با اشاره به اینکه استادان زیادی تلاش کرده اند تا تصحیح دقیقی از این کتاب ارائه دهند افزود: در نهایت بنده هر چند حوزه مطالعاتیم فلسفه بود اما تصحیح کتاب قانون ابن سینا را برعهده گرفتم.

این استاد فلسفه ادامه داد: هشت سال شبانه روز بر روی جلد اول این کتاب کار کردم که البته به دلیل آشنا نبودن با اصطلاحات پزشکی زمان تصحیحات را طولانی کرد.

حبیبی گفت: تصحیح بنده به کمک استفاده از برخی نسخ خطی که با آن مواجه شدم انجام شد اما در واقع من با این کار راه را باز کردم تا دوستان دیگر نیز تصحیح قانون را انجام دهند.

وی با بیان اینکه ابن سینا قانون را در پنج جلد نوشته است افزود: کتاب اول درباره کلیات علم طب، کتاب دوم درباره داروهای مفرده، کتاب سوم که در واقع مهمترین بخش قانون نیز به حساب می آید تشریح کامل بدن انسان و بیماری ها و راه های درمان آن است. کتاب چهارم درباره برخی بیماری ها و کتاب پنجم نیز درباره ادویه های مرکبه یعنی داروهای ترکیبی است که ارزش ابن سینا در این بخش بسیار نمایان می شود.

این استاد فلسفه خاطر نشان کرد: روایت شده به دلیل فهم نادرست از کتاب پنجم قانون داروهایی ساخته شده که باعث مرگ برخی افراد شده است و در یک مقطعی برخی هم به این کتاب سوءظن پیدا کرده اند درحالی که فهم نادرست آنها باعث این اشتباه شده است.

حبیبی گفت: تاریخ نگار و اندیشمندی مانند «ویل دورانت» نیز اشاره کرده که اروپایی ها قصد داشتند جدای از « قانون» کتابی درباره علم پزشکی بنویسند که باز هم مجبور شدند 375 بار به قانون ابن سینا رجوع کنند؛ این یعنی هیچ گاه علم پزشکی از قانون ابن سینا جدا نبوده است.

حبیبی خاطرنشان کرد: هرچند اوایل قرن 18 طب جدید آمد اما همچنان کتاب قانون ابن سینا مرجع بسیاری از کتب و علوم پزشکی است.

در ادامه این مراسم پرویز اذکایی تاریخ نگار پیشکسوت همدانی گفت: در سنت تاریخ نگاری ایران مرسوم است مبدا تاریخ را از پیدایی دولت ماد قرار می دهند که تختگاه آنها شهر هگمتانه یا همدان کنونی بوده است.

این تاریخ نگار ادامه داد: تاریخ پیدایی همدان دست کم تا اوایل هزاره چهارم قبل از میلاد مشخص می شود که در آن زمان همدان «کار کاشی» نام داشته است یعنی قرارگاه و ماندگاه کاسیان که اقوام ماقبل ماد بوده اند.

وی در ادامه به تشریح کامل موقعیت جغرافیایی و تاریخی شهر همدان اشاره کرد.

بنا بر این گزارش در پایان این مراسم با حضور اشرف بروجردی و جمعی از نخبگان همدان «نمایشگاه تاریخ محلی منطقه غرب کشور (همدان)» افتتاح شد.

منبع: پایگاه کتابخانه ملی