به کوشش محمد باهر

مجموعه مقالات سیبویه پژوهی منتشر شد

ميراث مكتوب- سیبویه پژوهی عنوان کتابی است که در آن 39 مقاله تحقیقی درباره سیبویه و جایگاه علمی او به کوشش محمد باهر و با همکاری شماری از صاحب نظران، نویسندگان و استادان در 5 بخش شامل: 1. کلیات/ مباحث تاریخی؛ 2. قرآن/ حدیث؛ 3. صرف / نحو؛ 4. زبان و زبان‌شناسی/ آواشناسی/ معنی‌شناسی/ کاربردشناسی؛ 5. شعر فراهم آمده است.
عمرو بن عثمان بن قنبر معروف به سیبویه (د: 180 هـ ق.)، از دانشمندان بزرگ ایرانی سدة دوم هجری است که یکی از کهن‌ترین آثار ارزشمند در جهان اسلام را به نام الکتاب به نگارش درآورده است. این کتاب نه تنها نخستین و ماندگارترین اثر موجود در زمینة دستور زبان عربی است، بلکه دانشهای دیگری چون زبان‌شناسی، لغت، تفسیر، قرائت، بلاغت، حدیث و حتّی فقه نیز از آن بهره‌های فراوانی برده‌اند و پایه‌های نخستین خویش را بر آگاهیهای این کتاب استوار ساخته‌اند. فهرست مقالات این مجموعه بدین شرح است:

کلیات/ مباحث تاریخی

1. سیبویه و الکتاب / محمّد باهر
2. علم نحو پیش از ابوالأسود دوئلی / غانم قدوری الحمد / ترجمه غلامرضا جمشیدنژاد اوّل
3. استادان سیبویه و دستورنویسان سده‌های نخستین اسلامی/ کرنلیوس ورستیخ / ترجمه مصطفی امیری
4. تاریخ نحو / علی نجدی ناصف/ ترجمه محمّد باهر
5. بیضاء زادگاه سیبویه/ پرویز اذکائی
6. جایگاه سیبویه در نحو عربی/ علیرضا ذکاوتی قراگزلو
7. خلیل بن احمد و الکتاب/ باقر قربانی زرّین
8. سیبویه پیشوای نحویان/ سیّدرضا نجفی
9. مررت بسیبویه وسیبویه آخر/ جویا جهانبخش
10. الکتاب؛ ترکیب، داده‌ها، و اصطلاحات / مایکل کارتر/ ترجمه مجدالدین کیوانی
11. پژوهشی زبان‌شناسانه دربارة الکتاب/ زهرا خسروی
12. دو پژوهش دربارة الکتاب / سیّد محمّدحسین مرعشی

قرآن / حدیث
13. دستور زبان عربی و تفسیر قرآن در نخستین سده‌های اسلامی؛ مروری بر کتاب کرنلیوس ورستیخ/ مرتضی کریمی‌نیا
14. بررسی نخستین متون تفسیری: نقدی بر دیدگاه ورستیخ در باب سیبویه و خاستگاه نحو در تفاسیر قرآنی کهن/ آندرو ریپین/ ترجمه مرتضی کریمی‌نیا
15. تفسیر آیات مشکله در کلام سیبویه/ عبدالرسول هادیان شیرازی
16. سیبویه و قرائات قرآنی / سیّدحسین مرعشی
17. استشهاد به حدیث در الکتاب/ بابک فرزانه
18. آرای سیبویه از منظر فقیهان شیعه/ محمّد برکت

صرف/ نحو
19. مصدر از دیدگاه سیبویه/ سیّدعبداللّه انوار
20. اختلاف نظر سیبویه و خلیل در زمینه آوا و ساختار/ احمد بن محمّد بن احمد القرشی/ ترجمه غلامرضا جمشیدنژاد اوّل
21. همگونی ابدال در فارسی از نگاه سیبویه/ السیّدیعقوب بکر/ ترجمه محمّدحسین ساکت
22. الکتاب و نمونه‌هایی از اجتهاد سیبویه در جعل و وضع اصول نحوی/ ابراهیم دیباجی، حامد صدقی، مریم دلاور
23. علّت کثرت کاربرد در الکتاب سیبویه / رشید العبیدی/ ترجمه علی علی‌محمّدی
24. پنداشتهای نادرست نحویان دربارة دیدگاههای سیبویه/ موسی بنای العلیلی/ ترجمه علی صابری، فخرالسادات طباطبایی
زبان و زبان‌شناسی/ آواشناسی/ معنی‌شناسی/ کاربردشناسی
25. سیبویه و سنّت زبان‌شناسی ایرانی ـ اسلامی / محمّدامین ناصح
26. اصطلاحات زبان‌شناسی در سده‌های نخستین اسلامی / کرنلیوس ورستیخ/ ترجمه مصطفی امیری
27. اثر سیبویه در پیدایی دستور زبان عبری / حسن محمّد توفیق ظاظا/ ترجمه محمّدحسین ساکت
28. سیبویه؛ یاریگری اسلام به تاریخ دانش زبان‌شناسی / خلیل سمعان / ترجمه محمّدحسین ساکت
29. دیدگاههای آواشناسی سیبویه / محمّدرضا ستوده‌نیا
30. آواشناسی سیبویه / حسین علینقیان
31. سیبویه و جرجانی؛ نزدیکی و اشتراک در دیدگاههای زبان‌شناختی/ علیرضا باقر
32. در جست‌وجوي معنا؛ نگاهي به جايگاه معناي جمله در تحليلهاي زباني سيبويه، پيروان و مخالفان او/ سیّدعلیرضا مددی
33. سیبویه؛ مبتکر نظام چندارزشی جمله در جهان اسلام / محمّد خاقانی اصفهانی
34. جایگاه سیاق و دلالت نزد سیبویه/ زهرا خسروی
35. کاربردشناسی در دیدگاههای نحوی سیبویه / ادریس مقبول / ترجمه علیرضا باقر
36. دانشمند نحوی سدة هشتم میلادی؛ سهمی در تاریخ زبان / مایکل کارتر/ ترجمه منوچهر پزشک
37. روش کاربردی در الکتاب سیبویه/ دلیله مزوز/ ترجمه صفیه اسفندیاری

شعر
38. سیبویه و بحث ترنّم / محمّد فشارکی
39. سیبویه و ضرورتهای شعری / علی‌اصغر قهرمانی مقبل


مجموعه مقالات سیبویه پژوهی در 846 صفحه از سوي موسسه خانه كتاب به چاپ رسيده است.


افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.