چاپی جدید از «شاهنامۀ بزرگ ایلخانی»

دکتر ابوالفضل خطیبی، شاهنامه‌پژوه و عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در گفتگو با پایگاه اطلاع‌رسانی میراث مکتوب، از در دست تدوین بودن چاپی جدید از برگه‌های یافته شده از شاهنامۀ بزرگ ایلخانی (دموت) خبر داد و گفت: شاهنامۀ بزرگ ایلخانی يکي از آثار نفیس به جای مانده از  نیمۀ اول قرن هشتم و حدود پادشاهی ابوسعید بهادرخان، آخرین ایلخان مغول، بوده و نخستین مینیاتورهای مربوط به شاهنامه در این اثر کار شده بود.

دکتر خطیبی با اشاره به نگهداری اين شاهنامه در كتابخانۀ كاخ گلستان تا زمان محمدعلي شاه قاجار و خارج شدن آن از کشور در آشفتگي‌‌هاي آن سال‌ها، گفت: در آن زمان عتیقه‌فروش پاریسی به نام ژرژ دموت این نسخۀ شاهنامه را خریداری می‌کند و با جدا کردن برگ‌های نگارگری و نقاشی این اثر، هر کدام از این برگ‌ها را به قیمت گزافی به کتابخانه‌ها و اشخاص مختلف می‌فروشد و مشخص نیست که دیگر برگ‌های این نسخه چه سرگذشتی پیدا کرده‌اند.

وی با اشاره به نفاست این شاهنامه از نظر نگارگری گفت: ایران‌شناسان اروپایی دربارۀ نقاشی‌های این شاهنامه بسیار پژوهش کرده‌اند و مقالات و کتاب‌های متعددی درباره نقاشی‌های این نسخه نوشته شده است، ولی در زمینۀ متن‌شناسی این شاهنامه کمتر کار شده است.

عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: استاد خالقی‌مطلق در این زمینه مقالۀ مختصری نوشته‌اند اما به طور کلی می‌توان گفت در متن‌شناسی این اثر کاری صورت نگرفته است.   

دکتر خطیبی با بیان این که در حال حاضر کسی نمی‌داند از این شاهنامه چند برگ باقی مانده است، اظهار کرد: من به همراه یکی از همکارانم، آقای دکتر داوود خزائی در مونیخ، چند سالی است که پیگیر جمع‌آوری برگ‌های این شاهنامه هستیم و برای این منظور کاتالوگ‌های مختلف را دیده و با کتابخانه‌های مختلف مکاتبه کرده‌ایم.

این شاهنامه‌پژوه گفت: آنچه تا پیش از این شناخته شده و در دسترس بود بیش از 70 برگ نبود اما ما توانسته‌ایم حدود ۱۰۰ برگ از این نسخه را پیدا کنیم.

وی ضمن بیان این که مشخص نیست ژرژ دموت برگ‌های بدون نقاشی شاهنامۀ بزرگ ایلخانی را چه کرده و هیچ اطلاعی از سرگذشت سایر برگ‌ها نیست، افزود: تلاش ما این بوده که همه برگ‌های این شاهنامه را بیابیم و اکنون برخی از برگ‌های یافته شده دارای نقاشی و برخی بدون نقاشی است.

دکتر خطیبی گفت: ما در حال حاضر مشغول تدوین این مجموعه هستیم و قصد داریم آن را هم به صورت نسخه‌برگردان (فاکسیمیله) و هم به صورت تایپی با مقدمه‌ای مفصل دربارۀ متن‌شناسی آن به چاپ برسانیم.