کتاب «جُنگ اشعار شیعی» منتشر شد

میراث مکتوب- کتاب «جُنگ اشعار شیعی» با تحقیق و تصحیح زهرا پارساپور و اکرم کرمی توسط کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی به چاپ رسید.

جُنگ علی‌ابن احمد، یعنی جُنگ 3528 دانشگاه تهران، از جمله جُنگ‌های ارزشمند شیعی است. این جنگ مجموعه‌­ای از قصاید منقبتی است که از شاعران شیعه و گاه اهل سنت در مدح ائمه معصومین به­ ویژه مولا علی (ع) به‌جا مانده است. کاتب آن، علی‌ابن احمد، خود شاعری شیعی بوده است که در همین جنگ، برگ 135 تا 137، شعری از خود را با عنوان «معجز مصطفی صلی‌الله علیه‌وسلم لکاتب» آورده است.

این جنگ هم از لحاظ قدمت، از لحاظ تنوع اشعار از شاعران شیعی ارزشمندست؛ شاعرانی که متعلق به قرن دهم و یا حتی اوایل قرن یازدهم هستند. بسیاری از شاعران این جنگ در حوزۀ شعر شیعی کمتر شناخته شده و یا ناشناخته هستند. محققان در مقدمۀ این کتاب، با استفاده از تذکره‌ها و متون تاریخی و نیز اطلاعاتی که از طریق اشعار به دست آمد، تلاش نموده‌اند تا جایی که ممکن بود آنها را معرفی نمایند.

تک نسخه بودن این جنگ و محوشدگی‌ها و افتادگی‌ها در بعضی از اشعار تصحیح آن را مشکل می‌ساخته؛ تا جایی که با وجود شهرتی که در میان محققان داشته، تصحیح نشده بود. مصححان توانسته‌اند با تتبع و جستجوی فراوان در دواوین و نسخ خطی، بسیاری از این قصاید را پیدا کنند و در تصحیح و تکمیل اشعار با روش تصحیح انتقادی از آنها بهره ببرند.  

این جُنگ در اندازۀ پانزده در بیست و پنج، در قطع وزیری، در 161 برگ و هر صفحه دارای بیست و یک سطر (مختلف) است. تعداد صفحات شماره‌­گذاری شده 317 صفحه است. صفحاتی از این نسخه از جمله آغاز این جنگ، افتادگی دارند و در نتیجه مطلع و گاه پایان بعضی از اشعار، موجود نیست. مقدمۀ کوتاه یک صفحه‌­ای به همراه فهرست دو صفحه‌­ای ‌ـ که نام بعضی از شاعران این مجموعه در آن ذکر شده ـ بعدها شاید توسط مالک کتاب به آغاز این جنگ افزوده شده است.

این جنگ از دو بخش مجزا تشکیل شده است. بخش اول، یعنی تا صفحۀ 309، مجموعه اشعاری است که علی بن احمد جمع‌آوری و کتابت کرده و شامل شعر شاعران تا قرن دهم و اوایل قرن یازدهم است. بخش دوم، یعنی از صفحه 309، نسخه تا انتها، قدیمی‌تر و متعلق به قرن نهم (سال 844 ه.ق) است و شامل شعر شاعران تا قبل از این قرن است که کاتبی غیر از علی بن احمد آن را نوشته است. این بخش از لحاظ محتوا نیز با بخش اول متفاوت است. اشعار با جدول­ کشی­‌های لاجورد و شنگرف و زر و عناوین اشعار و نیز ابیاتی که در ترجیع‌بندها تکرار شده با شنگرف مزین شده‌اند.