نگاهی به کتاب اعلام در تاریخ طبری

ميراث مكتوب - اخبار الرسل و الملوک کتابی تاریخی به زبان عربی از محمد ابن جریر طبری است که ایرانی و متولد آمل (طبرستان) بوده و کتابش را به اقتضای آن زمان به زبان عربی نوشته است. تاریخ طبری نخستین تاریخ کاملی است که به زبان عربی نوشته شده و از آغاز آفرینش تا سال 302 ه.ق است و از تواریخ معتبر محسوب می شود و از جهت تاریخ ایران و به خصوص تاریخ پیش از اسلام اهمیت ویژه دارد.

ترجمۀ خلاصه ای از این تاریخ به فارسی به وسیلۀ ابوعلی محمد بلعمی در 352 ه. ق صورت گرفته که چندبار چاپ شده است. ترجمۀ متن کامل تاریخ طبری به فارسی به دست مرحوم ابوالقاسم پاینده، مترجم و نویسندۀ چیره دست صورت گرفته که نخستین جلد آن در سال 1352 توسط بنیاد فرهنگ ایران منتشر شد. دورۀ این ترجمه در 16 جلد است و پس از انقلاب انتشارات اساطیر آن را تجدید چاپ کرده است. در سال 1355 نیز توسط بنیاد فرهنگ ایران فهرست اعلام این کتاب با عنوان فهرست اعلام ترجمۀ تاریخ طبری در 75 صفحه منتشر شده است.

در سال جاری نیز فهرست اعلام تازه ای از این کتاب به کوشش ناصر حریری منتشر شده است.

ناصر حریری در بخش سخنی با خوانندۀ‌ این کتاب‌ آورده است: «یکی از اصلی‌ترین منابع در فرهنگ و تاریخ ایران باستان (بخصوص ساسانیان و قرون اولیه اسلامی) تاریخ طبری است. هیچ محققی بدون مراجعه به این کتاب ارزشمند نمی‌تواند نسبت به گفته‌هایش مطمئن باشد. در این کتاب نه تنها مباحث تاریخی وجود دارد، بلکه اطلاعات ارزشمندی را در اختیار مردم ‌شناسان و محققین تاریخ ادیان و جغرافی‌دانان قرار می‌دهد. بزرگ‌ترین نقص این کتاب به نظر من نبود یک فهرست اعلام در آن بود، چرا که هیچ محققی نمی‌توانست مطمئن باشد همه‌ مطالب مربوط به اطلاعات مورد نظر خود را در آن یافته است.

خواندن 16 جلد کتاب برای یافتن مسأله‌ای خاص کار آسانی نیست. نویسندۀ این کتاب به حکم ضرورت، مسائلی از گذشته را در صفحاتی که شاید ظاهرا خیلی هم به آن مسأله ارتباط نداشته باشد، گذاشته است. از همین‌رو یافتن اطلاعات مورد نظر آسان نیست. این فهرست را من می‌توانستم به صورت‌های گوناگونی در اختیار خوانندگان بگذارم. فهرستی برای قبایل سرداران و پادشاهان و ...، اما ترجیح دادم که همه‌ی این‌ها را به صورت اعلام در اختیار خواننده بگذارم با این اعتقاد که در این مرحله یافتن مسائل مورد نظر محققین و یا خوانندگان کنجکاو آسان‌تر خواهد بود. امید است که در آینده یک چنان فهرستی با ضمائمی که لازمه‌ی چنین جریانی است، فراهم آید. امید من این است که خوانندگان نقایص کار را با من در میان بگذارند تا در چاپ‌های بعدی از آن استفاده شود.»

ناصر حريري براي تهيه فهرست اعلام در تاريخ طبري، تمام ۱۶ﺟﻠﺪ «تاريخ طبري» را به طور ﮐﺎﻣﻞ مطالعه و بررسي کرده و اعلام آن را استخراج کرده تا محققان و علاقه مندان به اين حوزه بتوانند به راحتي با مراجعه به اين کتاب، مطالب مربوط به اعلام موردنظر خود را پيدا کنند.

نويسنده اين کتاب به گفتۀ خودش، به حکم ضرورت، مسايلي از گذشته را در صفحاتي که شايد ظاهرا چندان ارتباطي هم به آن مساله ندارد، ذکر کرده است.

با آنچه گفته شد می توان گفت از نقاط ضعف این کتاب این است که گردآورنده، مشخصات ترجمۀ فارسی و نام مترجم را ذکر نکرده و به فهرست اعلام انتشار یافته در سال 1355 نیز اشاره ای نکرده است.

اعلام در تاريخ طبري به کوشش ناصر حریری، در 516 صفحه، 150000 ریال در شمارگان 1000 نسخه به چاپ رسیده است.

افزودن دیدگاه جدید

Filtered HTML

  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.