پاره ها و نکته ها
عارف نوشاھی﴿پاکستان﴾
در ١۳۸٦ش، کتابی ھمزمان در پاکستان و ایران چاپ و منتشر شد کہ ھر دو چاپ، لفظ بہ لفظ، باھم تطبیق می کنند، اما نام نگارندہ بر روی جلد مختلف است۔ جریان ازین قرار است کہ اول در پاکستان کتابی چاپ می شود با نام فھرست نسخہ ھای خطی فارسی در کتابخانہٴ موٴ سسہٴ سند شناسی﴿سندالوجی﴾ وابستہ بہ دانشگاہ سند، تالیف دکتر قاسم صافی، انتشارات مجلس تحقیق و تالیف فارسی گروہ زبان و ادبیات فارسی دانشگاہ جی سی لاھور و در ھمان زمان، مجمع ذخایر اسلامی در قم کتابی منشتر می کند با نام فھرست نسخہ ھای خطی فارسی در کتابخانہٴ موٴسسہٴ سندالاجی وابستہ بہ دانشگاہ سند نگارش عابد رضا عرفانی، با مقدمہ ای از سید صادق حسینی اشکوری...
|
|
چهارشنبه، 23 فروردین 1391 - 18:41
|
پاره ها و نکته ها
هزار نکتة باریک
ذیل این عنوان قرار است صاحب این قلم نکاتی را – از جنس پاره ها و نکته هایی که تاکنون در نشریة گزارش میراث خوانده اید- عرض کنم و امیدوارم به یاری خدا اگر وقت اجازه دهد و بخت یاری کند، و نیز اگر دوستان حجم مقتضی را به این بخش اختصاص دهند تا هزار نکته (در هر شماره ده نکته ) به محضر عزیزان تقدیم کنم....
|
|
پنجشنبه، 11 اسفند 1390 - 12:00
|
پاره ها و نکته ها
ده خطای اخلاقی در پاسخ به نقدها
پاسخ نویسندگان به نقد آثار علمیشان امری متداول است؛ ولی گاه این پاسخها از تأثیرگذاری لازم برخوردار نیستند.
ناکارآمدی جوابیهها سه دلیل میتواند داشته باشد. 1- ضعف ساختاری: زمانیکه نویسنده قالبی برای پاسخ خود در نظر نگرفته است و تنها به جهت حفظ آبروی خویش، قلم به دست گرفته و سعی در پیوستن کلمات به هم دارد. 2- فقر محتوایی: گاهی نویسندهای که مورد نقد قرار گرفته به جای استفاده از منابع معتبر و استدلالهای جّدی و دلایل عقلی و نقی نیرومند به بازگویی و بزک کردن نوشتههای خود میپردازد و حتی گاهی با جلب ترحّم خوانندگان و اشارات مکرر به زحمات خود سعی میکند به نقد، پاسخ گوید.
|
|
شنبه، 17 دی 1390 - 12:20
|
پاره ها و نکته ها
در حاشیۀ بیتی
سلیم تهرانی می گوید:
عشق را شرط نیست رعنایی
همچو مصحف به خط نستعلیق
که معلوم می کند از قدیم خط نستعلیق در نظر اهل فن برای کتابت قرآن مناسب نبوده است. البته سلیم اشاره به عدم رعنایی قرآن با این خط می کند امّا باید گفت قطعاً یکی دیگر از علل شایع نشدن کتابت قرآن به خط نستعلیق قرابت و ظرافت حروف در این خط است که هم خواندن را دشوار می کند و هم سبب تحریف و تصحیف بیشتر می شود. ...
|
|
چهارشنبه، 9 آذر 1390 - 19:54
|
پاره ها و نکته ها
«کَـلَـک»
ابزار و آلات کاربردیِ زندگی در روزگاران پیشین با توجّه به امکانات آن ادوار ساخته میشد و رفتهرفته با پیشرفتهایی که در هر دوره حاصل میآمد برخی از آن ساختهها با امکانات ادوار سپسین تکمیل شده و برخی دیگر با ساختههای کاملتر جایگزین شده و نمونههای پیشین از میان میرفت. با این حال برای آگاهی از تاریخچه فنآوری میبایست نمونههای هر دو گونه را گردآوری کرده و یا آنها را با توجّه به اسناد نوشتاری و دیداری بازسازی کنیم. ...
|
|
یکشنبه، 29 آبان 1390 - 19:28
|
پاره ها و نکته ها
(پخته خواری یا مرده خواری _ کدام؟!)
به تازگی (زمستان 1387) انتشارات توس «مقالات فروغی» را «به کوشش محسن باقرزاده» (مدیر انتشارات توس) منتشر کرده است. مجموعه «مقالات فروغی» پیش تر به کوشش مرحوم حبیب یغمائی در سالهای 1354 و 1355 توسط «انتشارات مجلۀ یغما» و در دو مجلد منتشر شد و ظاهراً قرار بر آن بود تا جلد سومی هم داشته باشد که البته در آن وقت منتشر نشد.
|
|
شنبه، 14 آبان 1390 - 18:17
|
پاره ها و نکته ها
.jpg)
دیودست و صیدنۀ ابوریحان بیرونی
از متن عربی کتاب الصّیدنه استاد مختصّ ابوریحان بیرونی تاکنون یک نسخه شناخته شده(دستنویس149 کتابخانۀ حاج ابراهیم قورشونلو]در بورسۀ ترکیه[، مورّخ 678 ق)که آن هم بر دست ابراهیم بن محمّد بن ابراهیم تبریزی معروف به غضنفر نگاشته آمده است. غضنفر تبریزی در پایان نسخۀ صیدنه به نسخۀ منقولّ عنها اشارت کرده و یادآور شده است که بخشی از آن نسخه به خطّ شخصی بی دقّت ملقّب به«دیودست» کتابت شده و لذا نادرستی هایی در آن راه یافته است...
|
|
یکشنبه، 24 مهر 1390 - 11:17
|
پاره ها و نکته ها
علی نامه و چند سؤال تاریخی از استاد شفیعی کدکنی
مقالتی در خصوص کتاب علی نامه در باب نقد و بررسی آن کتاب و تحسین نظرات آقای دکتر شفیعی کدکنی، دوست دانشمند و بسیاردان هوشمند و پرکارمان، خاص استنتاج عالمانۀ ایشان در خصوص کشتن عبیدلله بن عمر هرمزان ایرانی و بهمن ( گویا برادرش) را و برآشفتن حضرت علی(ع) و اینکه آن حضرت به همسر عبیدلله فرموده اند مرا بر عبیدلله حقی است چه هرمزان از خاندان من بوده است و ....
|
|
سه شنبه، 19 مهر 1390 - 18:56
|
پاره ها و نکته ها
در چیستی نسخه اسلامی
بیشتر از یک دهه است که در مباحث مربوط به نسخه های خطی و نسخه شناسی در ایران گروهی اصرار در بکار بردن اصطلاح نسخه اسلامی دارند.براستی معنا و مفهوم اصطلاح نسخه اسلامی چیست؟ نسخه اسلامی چگونه نسخه ای است؟ در این یادداشت بر سر این معنا، درنگی می کنیم .
بر نگارنده معنا و مفهوم نسخه عربی، فارسی و یا حتی چینی آشکار است. اما آیا برای نسخه اسلامی در قیاس با نسخه مسیحی، یهودی ، بودایی ..... می توان معنایی متصور شد؟
|
|
سه شنبه، 5 مهر 1390 - 14:34
|
پاره ها و نکته ها
اجتماعِ کلاغانِ سیاه بیرونِ شهر تهران
پنجمین مطلب از بخش«پاره ها و نکته ها» ماهنامۀ «گزارش میراث» دوره دوم،سال پنجم،شماره 45 اختصاص به مطلبی از دکتر سید محمد دبیر سیاقی با عنوان«اجتماعِ کلاغانِ سیاه بیرونِ شهر تهران» دارد . در این یادداشت می خوانیم...
|
|
چهارشنبه، 30 شهریور 1390 - 18:42
|
پاره ها و نکته ها
الف را نمی گویم، جانم خلاص
وحید سبزیان پور
در اشعار ابونواس شاعر ایرانی عرب زبان و از مهم ترین ناقلان فرهنگ ایرانی به عربی(نک: مدخل ابونواس در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) آمده است:
سَألتُها قُبلَةً فَفِزتُ بِها بَعدَ اِمتِناعٍ وَ شِدَّةِ التَعَبِ
فَقُلتُ بِاللَهِ یا مُعَذَّبَتی جودی بِأخری أقضی بِها أرَبی
فَابتَسَمَت ثُمَّ أرسَلَت مَثَلاً یَعرِفُهُ العُجمُ لَیسَ بِالکَذِبِ
لا تُعطِیَنَّ الصَبِیَّ واحِدَةً یَطلُبُ أخری بِأعنَفِ الطَلَبِ
یعنی: بوسه ای از او خواستم و پس از امتناع و سختگیری بسیار به آن دست یافتم. گفتم- خدا را- ای کسی که مرا عذاب می دهی قسمت می دهم بوسه ای دیگر ببخش تا حاجتم روا گردد. خندید و مثلی بر زبان آورد که ایرانیها آن را می شناسند و دروغ نیست.....
|
|
دوشنبه، 21 شهریور 1390 - 18:52
|
پاره ها و نکته ها
«زگهواره تا گور دانش بجوی»
اولین مطلب از بخش«پاره ها و نکته ها» ماهنامۀ «گزارش میراث» دوره دوم،سال پنجم،شماره 41 اختصاص به مطلبی از دکتر سید محمد دبیر سیاقی با عنوان« زگهواره تا گور دانش بجوی» دارد. در این مقاله می خوانیم:این عنوان که همانند مصراعی است در بحر متقارب مثّمن مقصور بر وزنِ«فعلون فعلون فعلون فعول» یا "تَ تَن تَن تَ تَن تَن تَ تَن تَن تَ تن" و در حکم ترجمه ای است از حدیث" اُطلِبوا العِلمَ مِنَ المَهدِ الی اللَّحد". حدیثی که حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز آن را در شاهنامه از زبان پیامبر اسلام(ص) دربارۀ خود و علی بن ابی طالب(ع) آورده است:
که من شهر علمم، عَلیَّم در است درست این سخن گفتِ پیغمبر است
گواهی دهم کاین سخن رازِ اوست تو گویی دو گوشم پر آوازِ اوست
آغاز شاهنامه ، ابیات 103 و 104
...
|
|
دوشنبه، 14 شهریور 1390 - 19:27
|
پاره ها و نکته ها
عرفات العاشقین و کاروان هند در آفرین نامه
«محمد قهرمان» در مقاله ای با عنوان «عرفات العاشقین و کاروان هند» که در صفحات 188 تا 208 آفرین نامه (پژوهشهای ایرانشناسی) به چاپ رسیده، اصلاحاتی را بر کاروان هند آورده است.کتاب عرفات العاشقین و عرصات العارفین (1022-1024)تالیف تقی الدین اوحدی اصفهانی از تذکره های بسیار مفصل فارسی است که تراجم احوال و منتخبات اشعار سه هزار و سیصد و اند شاعر فارسی را دربر دارد.
|
|
شنبه، 1 مرداد 1390 - 15:14
|
پاره ها و نکته ها
اصلاحاتی بر مقالة « که کارهای چنین...!» چاپ شده در شماره 47 مجله آینة میراث
در شماره 47 مجله آینة میراث، مقاله ای با عنوان « که کارهای چنین...!» به قلم سعید شفیعیون به چاپ رسیده که نقدی بر چاپ تذکرة عرفات العاشقین است.
در این مقاله که در صفحات 131-151 مجلة آینة میراث چاپ شده، اغلاطی دیده شده که نویسندة محترم را برآن داشته تادرستنامه آن را برای این مرکز ارسال نماید.
ضمن چاپ این درستنامه جهت اطلاع خوانندگان محترم مجله، ذکر این نکته ضروری است که در آن مقاله از مرحوم مدقق یزدی با عنوان دکتر یاد شده که به گفتة آقای شفیعیون بر اساس تذکر استاد جلالی پندری، ایشان لیسانسیة ادبیات بوده اند.
|
|
چهارشنبه، 22 تیر 1390 - 19:44
|
پاره ها و نکته ها
والله بالله نیستم که نیستم
نشریه بخارا, پیاپی 80, صفحه 184 , تازه ها و پاره های ایرانشناسی به قلم استاد ایرج افشار
فراماسونری
روزی- یادش خوش اسمعیل- رائین که هنوز کتاب هیاهوآور فراماسونری را چاپ نکرده بود به دفتر انتشارات دانشگاه آمد و گفت میان اوراقی که از لندن خریدم یا کسی به من داد نامه ای از پدرت به علیقی خان مشاور الممالک یافتم و آن را یادگار سفر برایت آوردم. لطف کرد و من هم آن را به پدرم دادم.
پس از آن گفت سوالی هم دارم . گفتم بفرما. گفت کتابی در دست نوشتن و چاپ کردن دارم درباره فراماسونری ایران و توانسته ام لیست اعضای لژهای مختلف را به دست بیاورم و در آن چاپ می کنم ولی نام ترا در آنها ندیده ام. چون می دانم که فراماسون هستی آمدم بپرسم و بنویسم. گفتم من جزو آنها نیستم. گفت خیر هستی و من نام ترا می نویسم . چرا حاشا می کنی؟ گفتم نیستم و اگر بنویسی شکایت جزایی خواهم کرد.
|
|
پنجشنبه، 19 اسفند 1389 - 11:37
|
پاره ها و نکته ها
چهارپاره:بیتی تازه یاب از عسجدی در الفهرست ابن ندیم؛داغ بازآوردن؛اثری دیگر از ابوالقاسم عبدالله بن علی بن محمد کاشانی؛داروی خرسندی در جوامع الحکایات عوفی
چهارپاره
نوشته علی صفری آق قلعه
1. بیتی تازه یاب از عسجدی در الفهرست ابن ندیم
در الفهرست
|
|
یکشنبه، 15 اسفند 1389 - 01:54
|
پاره ها و نکته ها
انتشار جلد سیزدهم از تاریخ نگارشهای عربی
جلد سیزدهم تاریخ نگارشهای عربی به همان موضوعات جلدهای 10 تا 12 یعنی جغرافیای ریاضی و نقشه نگاری میپردازد.
|
|
یکشنبه، 12 دی 1389 - 21:01
|
پاره ها و نکته ها
نگاه استاد ایرج افشار به «ورزنامه» فسطیوسبن اسکوراسیکه
میراث مکتوب: سالهای دراز بود که متن فارسی کهنسال ورزنامه از قسطوسبن اسکوراسیکه (سزگین 4: 317) که یگانهنسخۀ شناختۀ آن در دست دوست دانشمندم حسن عاطفی (کاشان) بود و خود معرفی خوبی از آن در راهنمای کتاب نوشته بود.
|
|
شنبه، 11 دی 1389 - 20:59
|
پاره ها و نکته ها
.jpg)
کـاغـد یا کاغذ؟
میراث مکتوب: استاد ایرج افشار در اشاره ای کوتاه نوشت: توضیح مفید آقای علی نویدی ملاطی مرا به یاد آورد که در دست نبشته ای از قلمرو ماوراءالنهر دیده بودم که کاغد به جای کاغذ آمده بود.
|
|
جمعه، 10 دی 1389 - 20:56
|
پاره ها و نکته ها
تقطیع = قطع
میراث مکتوب: چندی پیش، این نویسنده هنگام بررسی رسالۀ طیّاریِ جلد (رسالۀ جلدسازی) اثر سید یوسف حسین به اصطلاح «تقطیع» برخورد.
|
|
پنجشنبه، 9 دی 1389 - 20:50
|
پاره ها و نکته ها
موی عاریت
میراث مکتوب: نویسندۀ این سطرها پیش از این در بخشی از مقالۀ «واژگان و ترکیبات دیریاب تحفةالعراقین» به تعبیر «موی عاریت» در تحفةالعراقین خاقانی (بیت 730 چاپ نگارنده) بدینقرار اشاره داشت:
|
|
چهارشنبه، 8 دی 1389 - 20:46
|
پاره ها و نکته ها
«مجموعهای در موسیقی»؛ اصطلاح روی عراق
میراث مکتوب: در صفحات 32 تا 34 از شمارۀ مسلسل 34 نشریۀ گزارش میراث مطلبی با عنوان «مجموعهای در موسیقی» به قلم استاد ایرج افشار به چاپ رسیده است.
|
|
سه شنبه، 7 دی 1389 - 19:39
|
پاره ها و نکته ها
«برگِ چشم»
میراث مکتوب: در ترجمۀ ربیعالأبرار موسوم به نسیمالربیع معادل جالبی برای «أجفان» وجود دارد که در هیچکدام از فرهنگهای عربی به فارسی کهن بدان اشاره نشده است.
|
|
پنجشنبه، 2 دی 1389 - 05:58
|
پاره ها و نکته ها
دو یادداشت از ابومسلمنامه
میراث مکتوب: سال ها پیش از آنکه ابومسلمنامه به کوشش آقای دکتر حسین اسماعیلی در چهار مجلد منتشر شود (تهران، 1380ش) مطالبی را از نسخۀ خطی ابومسلمنامه در کتابخانۀ مجلس به شمارۀ 7141 یادداشت کرده بودم که دو پاره از آنها تقدیم میشود:
|
|
شنبه، 27 آذر 1389 - 20:13
|
پاره ها و نکته ها
در باب رباعیات عطار نیشابوری
میراث مکتوب: عطار در مقدمه مختارنامه گفته است که شماری از رباعیات خود را در دیوان آورده ، اما بیشتر نسخههای خطی دیوان عطار عاری از رباعیات است. کهنترین نسخه خطی دیوان عطار به شماره 2600 در کتابخانه مجلس شورا محفوظ است و دو انجامه دارد.
|
|
یکشنبه، 17 خرداد 1388 - 04:15
|
پاره ها و نکته ها
زمانه را چو نکو بنگری همه پند است...
میراث مکتوب: در دیوان ها و مجموعه شعرهایی که به نام رودکی موجود است، قطعه شعری به این صورت یافت می شود:
زمـــــانـــه پنــــدی آزادوار داد مــــرا
زمانه را چو نکو بنگری همه پند است
به روز نیک کسان گفت تا تو غــم نخوری
بسا کسا که به روز تـو آرزومند است
زمانه گفت مرا خشم/چشم خویش دار نگاه
کرا زبان نه به بندست پای در بند است
|
|
دوشنبه، 11 خرداد 1388 - 00:53
|
پاره ها و نکته ها
شتابزدگی در مدخل نویسی
جلد ششم دانشنامه ادب فارسی به ادب فارسی در آناتولی و بالکان اختصاص دارد. به مناسبتی به آن رجوع کردم؛ به دنبال مدخل «مقاصد الادوار». ابتدا با هم مرور می کنیم...
|
|
یکشنبه، 16 آبان 1389 - 08:48
|
پاره ها و نکته ها
سَلوَةالشّیعه دیگر و تاج الأَشعار دیگر است!
در شماری از مقالات و تحقیقاتِ راجع به اشعار منسوب به امیر مؤمنان علی(ع)، وقتی از کهن ترین تدوینِ موجود این سروده ها، یعنی سَلوةالشّیعة که ابوالحسن علی بن احمد قنجگردی نیشابوری (ف: 513 ق) فراهم آورده است، یاد می شود، نام دیگر آن را تاج الأشعار می گویند.
|
|
شنبه، 8 آبان 1389 - 02:08
|
پاره ها و نکته ها
بیرم خان همان عبدالرحیم خان خانان است!؟
آنچه در این کتاب برایم عجیب بود نه برخی اطلاعات نادرست آن در مقدمه مثل انتساب پنج رقعه به ظهوری ترشیزی ، فوت عبدالقادر بدایونی را سال 1004ق نوشتن ، چهار عنصر و رقعات بیدل را دو کتاب فرض کردن (پانوشت ص هفتادوچهار) و موارد جزیی این چنینی بوده است و نه اشتباهات در نقل اشعار و احادیث حال آنکه ...
|
|
چهارشنبه، 10 شهریور 1389 - 08:06
|
پاره ها و نکته ها
ستوده جاهلان، جاهلان باشند!
گویند روزی "فلاطُن" نشسته بود از جمله خاص آن شهر، مردی به سلام او اندر آمد و بنشست و از هر نوع سخنی همی گفت در میانه سخن گفت: ای حکیم امروز فلان مرد را دیدم که سخن تو می گفت و تو را دعا و ثنا ...
|
|
چهارشنبه، 10 شهریور 1389 - 07:40
|
چاپ سنگی و بی مهریهای زمانه