نسخه شناخت
پشتنسخههای سبک شیراز در دوره ایلخانی و تیموری
در میان شیوههای شناخته شده آرایش پشتنسخه ، شیوهای در سده هشتم و نهم هجری در شهر شیراز رواج داشته و نمونههای آن را در نسخههای آن دوره میبینیم. در این شیوه ، عبارت تقدیمیه یا عنوان کتاب را درون یک ترنج مینوشتند. این ترنج...
|
|
شنبه، 1 بهمن 1390 - 16:00
|
نسخه شناخت
تذهیب در انجامه
آرایش انجامه جزو آرایشهای پایانی نسخهها به شمار میآید ؛ یعنی اگر قرار بود تا نسخهای را به شیوههای گوناگون بیارایند ، تذهیب انجامه در مراحل پایانی انجام میگرفت. با این وجود باید یادآور شویم که آرایش انجامة نسخهها به اندازة ترسیم سرلوح یا جدولکشی رواج نداشته است ...
|
|
یکشنبه، 24 مهر 1390 - 17:45
|
نسخه شناخت
سبکشناسی نگارگری دوره اسلامی-مکتب سلجوقی
در بررسی دوره زمانی پدید آمدن نگارهها یکی از مهمترین عوامل ، تاریخ کتابت نسخه است اما گاهی نیز میبینیم که نگارههای یک نسخه چند قرن پس از کتابت آن ترسیم شده است و لذا تاریخ کتابت نسخه را نمیتوان همواره معیار متقنی برای داوری درباره سبک و دوره پدید آمدن نگارههای آن دانست. به همین دلیل پژوهشگران نگارگری دوره اسلامی مشخصههایی را برای شناسایی نگارههای هر دوره در نظر میگیرند ...
|
|
سه شنبه، 12 مهر 1390 - 12:42
|
نسخه شناخت
اشتراکات نگارگری سبک سلجوقی و نگارگری مانوی- هاله دور سر پیکرهها
شباهتهایی که میان نگارگری سلجوقی با آثار نگارگری مانوی دیده میشود ، تقریباً یک نتیجهگیری عمومی را در میان پژوهشگرانِ نگارگری دوره اسلامی مطرح ساخته و آن اینکه نقاشی سلجوقی به میزان بسیاری تحت تأثیر نگارگری مانوی بوده است. شواهد نسبتاً فراوانی نیز برای حصول به این نتیجه در دست است ...
|
|
چهارشنبه، 6 مهر 1390 - 17:13
|
نسخه شناخت
سرلوحه با تاجک دایرهای (بادامی)
یکی از شیوههایی که حدوداً از نیمه دوم سده هشتم هجری در ترسیم سرلوحهها رواج یافت شامل سرلوحههایی است که در میانه کنگرههای فراز کتیبه آنها یک ترنجِ بادامیشکل ترسیم شده است. کاربرد این ترنجِ بادامیشکل -که ما آن را "تاجکِ دایرهای" نامیدهایم- در دوره تیموری رواج بیشتری یافت اما از اواخر سده نهم هجری از رواج آن کاسته شد تا جایی که در دوره صفوی جای خود را به "تاج" داد ...
|
|
سه شنبه، 22 شهریور 1390 - 13:22
|
نسخه شناخت
شمسه
شمسه عبارت است از طرحهای تزئینی دایرهشکل که با شیوههایی چون تذهیب در بخشهای گوناگون نسخه اجرا میشد ...
|
|
دوشنبه، 14 شهریور 1390 - 10:48
|
نسخه شناخت
نگارگری دوره اسلامی - جانورسازی - هزبر
تصویرگری هزبر (شیر) یکی از زیرمجموعههای "جانورسازی" و از جمله رایجترین نمونههای ترسیم جانوران در نسخههای خطی است. صادقیبیگ افشار در قانونالصور ...
|
|
چهارشنبه، 22 تیر 1390 - 17:02
|
نسخه شناخت
ترنج بیضیشکل
ترنجهای بیضیشکل شامل ترنجهایی است که در تشکیل آنها از دو کمان متقاطع از دو دایره بزرگ استفاده شده است. این ترنجها عموماً تا پایان دوره صفوی در نسخهها کاربرد داشته است ...
در بخشهای دیگر این سلسله مقالات به گونههایی از ترنجهای به کار رفته در نسخهها اشاره کردیم ؛ در اینجا نیز میخواهیم گونه دیگری از این ترنجها یعنی ترنج بیضیشکل را بشناسیم. ترنجهای بیضیشکل از جمله ترنجهایی است که کاربرد آن عمدتاً تا پایان دوره صفویه رایج بود و پس از این دوره کمتر در نسخهها به کار میرفت.
|
|
دوشنبه، 13 تیر 1390 - 11:02
|
نسخه شناخت
جلدهای میناکاری شده
جلدهای میناکاری شده دربرگیرنده گروهی از جلدها است که نقوش اصلی آنها -اعم از ترنج ، سرترنج ، لچکی و زنجیره- به شیوه ضربی و گاه با کاربرد خمیر کاغذ ایجاد شده و سپس روی این بخشها را میناکاری میکردند ...
|
|
چهارشنبه، 8 تیر 1390 - 15:40
|
نسخه شناخت
ختایی
طرحهای "ختایی" یکی از هفت اصل نگارگری دوره اسلامی و یکی از رایجترین طرحها در کتابآرایی دوره اسلامی است که به فراوانی در آثار نگارگری ، تذهیب و دیگر هنرهای نسخهپردازی به کار گرفته میشد ...
|
|
سه شنبه، 31 خرداد 1390 - 21:10
|
نسخه شناخت
یادداشت به رسم خزانه
"یادداشت به رسم خزانه" به نوشتههایی گفته میشود که در پشتنسخه برخی از دستنویسهای هدیه شده به خزانه کتب پادشاهان و بزرگان نوشته میشد. این یادداشتها گاهی با آرایههایی چون تذهیب و جدولکشی تزئین میشد ...
|
|
پنجشنبه، 26 خرداد 1390 - 02:18
|
نسخه شناخت
ترنج چلیپایی
یکی از گونههای "ترنج" که در کتابآرایی دوره اسلامی رواج داشت "ترنج چلیپایی" (صلیبی) است. این ترنجها دارای شکل چلیپامانند بوده و کاربرد آنها بر ابره جلد و همچنین برخی تذهیبهای درونی نسخه بوده است ...
|
|
شنبه، 21 خرداد 1390 - 18:58
|
نسخه شناخت
بیاض صحیح
بیاض صحیح اصطلاحی است درباره بخشهایی نانویس از برخی صفحات نسخه که کاتبان به ناگزیر آنها را بیاض مینهادند و برای اینکه نشان دهند در آن جایگاه افتادگی مطلب وجود ندارد عبارتی مانند "بیاض صحیح" را در بخش بیاض مینوشتند ...
|
|
دوشنبه، 16 خرداد 1390 - 23:05
|
نسخه شناخت
ترنج بازوبندی
ترنج از نقشهای پرکاربرد در نسخهپردازی بوده و ترسیم و ایجاد آن به شکلهای گوناگونی انجام میشد با این وجود تلاش چندانی برای دستهبندی گونههای ترنج انجام نشده است ...
|
|
چهارشنبه، 11 خرداد 1390 - 01:35
|
نسخه شناخت
جلدسازی - جلد ضربی طلاپوش لوح بزرگ
جلدهای ضربی طلاپوش لوح بزرگ به گونهای از جلدها اطلاق میشود که طرحهای ابره آنها را با قالبهایی بزرگ ایجاد کرده و آنها را با زر محلول میآراستند ...
|
|
یکشنبه، 8 خرداد 1390 - 00:06
|
نسخه شناخت
هفت اصل نگارگری - اسلیمی
اسلیمی یکی از هفت اصل نگارگری دوره اسلامی است ...
|
|
پنجشنبه، 5 خرداد 1390 - 01:32
|
نسخه شناخت
نگارگری دوره اسلامی - جانورسازی - گرفت و گیر
"گرفت و گیر" یکی از زیرمجموعههای "جانورسازی" به شمار میآید که در آن
|
|
یکشنبه، 1 خرداد 1390 - 03:05
|
نسخه شناخت
نگارگری دوره اسلامی - جانورسازی - اژدر (اژدها)
چنانکه در توصیف اصطلاحات "جانورسازی" و "سیمرغ" اشاره کردیم ، نگارگران دوره
|
|
سه شنبه، 27 اردیبهشت 1390 - 00:32
|
نسخه شناخت
جلدسازی - جلد ساغری
جلد ساغری به جلدهایی گفته میشود که در ابره آنها از پوست ...
|
|
دوشنبه، 19 اردیبهشت 1390 - 18:43
|
نسخه شناخت
رنگهنویسی
رنگهنویسی به شیوه نگارش سطرهای نسخهها با رنگهای گوناگون گفته میشود ...
|
|
چهارشنبه، 14 اردیبهشت 1390 - 20:13
|
نسخه شناخت
انجامه
یکی از مهمترین بخشهای هر دستنویس که در نسخهشناسی و تصحیح به کار میآید انجامه است ...
|
|
دوشنبه، 12 اردیبهشت 1390 - 02:26
|
نسخه شناخت
جلدسازی - شیرازه
شیرازه شامل نخهایی است که با آنها کراسههای نسخه را به یکدیگر ...
|
|
پنجشنبه، 8 اردیبهشت 1390 - 02:48
|
نسخه شناخت
جلدسازی - آسترِ جلد
"آسترِ جلد" بخشی از جلد را تشکیل میدهد که دفههای آن را از سوی میانی میپوشاند
|
|
پنجشنبه، 1 اردیبهشت 1390 - 01:49
|
نسخه شناخت
نگارگری دوره اسلامی - جانورسازی
جانورسازی شامل تصویر جانوران - اعم از خیالی- یا حیوانات طبیعت است که ...
|
|
یکشنبه، 28 فروردین 1390 - 22:55
|
نسخه شناخت
نگارگری دوره اسلامی - جانورسازی - سیمرغ
ترسیم سیمرغ یکی از زیرمجموعههای جانورسازی در نگارگری دوره اسلامی است ...
|
|
چهارشنبه، 24 فروردین 1390 - 22:03
|
نسخه شناخت
جلد لاکی (روغنی)
جلدهای لاکی از نفیسترین نمونههای جلدهای دوره اسلامی به شمار میآیند ...
|
|
یکشنبه، 22 اسفند 1389 - 04:16
|
نسخه شناخت
نقشهای روی جلد (ترنج ، سرترنج ، لچکی ، زنجیره)
در طول چند قرنی که از کتابپردازی دورi اسلامی میگذرد از نقشهای گوناگونی برای
|
|
چهارشنبه، 18 اسفند 1389 - 03:57
|
نسخه شناخت
نگارگری دوره اسلامی- ابر
"ابر" یکی از هفت اصل نگارگری دوره اسلامی است ...
|
|
یکشنبه، 15 اسفند 1389 - 04:19
|
نسخه شناخت
جلدهای رسمی (دوره سلجوقی و مغول)
جلدهای رسمی از نخستین گونههای جلد است که امروزه به دست ما رسیده است ...
|
|
یکشنبه، 8 اسفند 1389 - 00:59
|
نسخه شناخت
مُهر نقشبرجسته
مُهر نقشبرجسته عبارت است از نشانهایی که برخی از کارخانههای کاغذسازی ...
|
|
پنجشنبه، 28 بهمن 1389 - 02:06
|
چاپ سنگی و بی مهریهای زمانه