ببخشای آنان که مرد حق اند

خریدار بازار بی رونق اند

      کتابهای تخصصی، مرجع، دانشگاهی و متون کهن از جمله آثاری هستند که در کشور ما نسبت به میزان مخاطبی که دارند، بسیار مورد بی مهری و کم تقاضایی قراردارند. چرایی این سخن همچنان بی پاسخ مانده است. قطعاً اگر روزی پاسخ این مطلب روشن شود، شمار کتاب، به عدد نیاید و فروش آن از حد بشود، گویی مسیحا دمی می باید تا جان صنعت نشر را بازآفرین کند.   
  کار و بار ما، نشر مواریث کهن است و ایصال آن به مقصد و طالب واقعی آن. نه توجیه اقتصادی در آن معنا دارد، چنانچه غالباً برآنند و البته قلیلی هم براین، و نه این که ناشر خصوصی –البته- بدون حمایت دولتی قادر به انجام آن در حد  حرفه ای و تخصصی است. از سوی دیگر، پژوهشگر هم تاب و توان پرداخت هزینه های تصاویر نسخ خطی از داخل و خارج را ندارد، پس باید جایی هم باشد به او کمک کند، بدین روی چون تناسبی بین عرضه و تقاضا در حوزۀ تحقیق و تصحیح و بازار عرضه و فروش متون کهن وجود ندارد، شایسته است دست هر ناشری که متون کهن را منتشر می کند، از سر سپاس فشرد، خاصه ناشران فرهنگی که برای گزینش آثارخود، داورانی دارند و از خطاهای شغلی بدورند و جوانب حرفه ای نشر را-در ظاهر و باطن- رعایت می کنند و به پرداخت دسترنج پژوهشگر هم – سر وقت- متعهدند و......
   لیکن به رغم حمایتهای دولتی - صد البته - حامی و دستگیر اصلی نشر این متون، خود مردم، مخاطبان و علاقه مندان این آثار هستند، با این وجود من نمی دانم علت این که در کشور 75 میلیونی هنوز شمارگان بعضی از این گونه کتابهای تخصصی، پس از 50 سال، بین 500 تا 2000 نسخه است، چیست؟ قطعاً علل تاریخی، فرهنگی، اقتصادی، تربیتی، اجتماعی، مذهبی، روانی، محیطی و....در آن دخیل است که اکنون مجال طرح این موضوع نیست. بنابراین ارائۀ راه حلی بسان نذر آجیل مشکل گشا و صرف آن با رفقا در شب یلدا، سهل الوصول نیست، اما من از همۀ علاقه مندان به میراث مکتوب یاری می جویم که بفرمایند چه کنیم که طالب این آثار، به محض شنیدن خبر چاپ کتابی که در حوزۀ علایق و تخصص و مطالعه شان است، مشتاق و طالب دریافت آن باشند؟ با این وصف، ذکر چند نکته ای در این زمینه، خالی از فایده نیست:
1. نقد و اطلاع رسانی
    تردیدی نیست وقتی ساز و کار لازم برای اطلاع رسانی نشر آثار و متون تخصصی فراهم شود و آثاری هم که ارزش ابتیاع ندارند، از طریق نقدها در نشریات معرفی گردند و مجلات حوزۀ کتاب، سایتها، رسانه ها، جراید و دیگر وسایل ارتباط جمعی، کتابهای ارزشمند را به موقع اطلاع رسانی کنند، در این صورت، گامی مهم در خبر رسانی و فرهنگ سازی برداشته ایم و به نوعی اتمام حجت با اهالی قلم و کتاب هم نموده ایم، چیزی که هنوز در آغاز راه هستیم. این اطلاع رسانی همچنین بر عهده کسانی است که در حوزۀ نشر خود را متولی این امور می دانند، که بعضاً به مکتب نرفته و خط ننوشته، مسأله آموز صدها مدرس اند.
2. مشارکت مردمی
   بقا و حیات صنعت نشر به مشارکت و حمایت مردم در تولید درست و خرید منشورات ناشر وابسته است. سالهاست حمایتهای پر فراز و نشیب دولتی به رغم کم سابقه بودن نسبت به دیگر کشورها، چندان توفیق نداشته تا جان کم رمق حرفۀ نشر فرهنگی را حیات تازه بخشد، زیرا همزمان، مشارکت مردمی در کنار آن پویا نبوده است. به نظر می رسد همراهی و مساعدت مردم در استقبال از تلاش و اقدام ناشر، تنها راه نجات این صنعت است. مطمئناً بهترین راه فرهنگ سازی و تشویق مردم از راه اطلاع رسانی و راه اندازی دهها نشریۀ بررسی، نقد و معرفی کتاب است تا به مخاطب مجال انتخاب را بدهد و او با اطمینان بتواند سره را از ناسره، تشخیص و کتاب مورد علاقه خود را دستیابد.
3. خرید تلفنی و اینترنتی
   امروزه امکان دسترسی به کتاب، نشریه، مقاله و غیر اینها، از طرق مختلف از جمله خرید تلفنی و اینترنتی مانند سفارش دادن پیتزا و لوازم منزل فراهم شده و اگر بهای یک پیتزا را که در 20 دقیقه تولید و عرضه می شود، با یک کتاب 200 صفحه ای مقایسه کنید، می بینیم که قیمت پیتزا گران تر است، با این حال مردم بی چون وچرا پول غذای شکم را پرداخت می کنند، ولی برای غذای روح خود از پرداخت بهای همین کتاب، که دست کم تألیف یا ترجمه یا تصحیح آن در مثلاً20 ماه به سامان رسیده ، 4 یا 5 هزار تومان است، این دست وآن دست می کند و برای گرفتن تخفیف هم چانه می زنند.
   الغرض، امیدواریم روزی برسد که ولع مردم در تهیه غذای روحشان کمتر از سفارش پیتزایشان نباشد. طبعاً هرچه شناخت و شعور فرهنگی مردم بالا رود و دانستن و خواندن، در کنار گسترش فرهنگ شفاهی و شنیداری، مغتنم و محترم شمرده شود و موانع دیگری از جمله سختگیری های سطحی و نسنجیده در بررسیهای کتاب برطرف گردد و از سوی دیگر پدیدآورندگان نیز خود ضوابط و مقررات را از لحاظ مسائل اخلاقی و سیاسی و فرقه ای رعایت کنند، بی شک اشتیاق به خواندن و خرید کتاب کمی رونق می گیرد. 

ادامه دارد